Het jaar geboekt

In de rubriek 'Het jaar geboekt' zal ik gedurende het jaar ALLE aanwinsten bijhouden en aan u melden, genummerd op volgorde van aankoop of ontvangst. Per maand geef ik een tussenstand, die als extra blog op de homepage wordt gepubliceerd en geef ik 'de cijfers'.
In de rubriek blijft het lopende jaar intact. Pas bij de start van het nieuwe jaar zullen alleen nog hyperlinks naar het desbetreffende maand(blog) verwijzen. Een en ander komt de leesbaarheid van deze rubriek ten goede die anders uit een ellenlange lijst zou bestaan.

Ik vermeld de auteur, titel (plaats en jaar), bron en de aanschafprijs (al dan niet inclusief verzendkosten) en plaats een (collage) foto ter illustratie.
'Last but not least' lever ik bij elke aanwinst een kort commentaar. Alles bij elkaar verschaft dat u wellicht een uniek inzicht in de manie psyche van deze rasverzamelaar en de groei van zijn 'Private Library'!

2018

Oktober


1. Bij antiquariaat Goltzius kocht ik twee achttiende eeuwse portretten voor € 45,- euro. Het gaat om (a) dat van de Amsterdamse stadshistoricus Jan Wagenaar (1709-1773), door Jacob Houbraken en (b) dat van de rechtsgeleerde mr. Nicolaas Bondt (1732-1792), door Reinier Vinkeles. Beiden zijn bedoeld voor een project waarover meer in mijn komende blog: "Idolatrie".

Uit de bibliotheek van Ed Schilders nam ik via Boekwinkeltjes ditmaal voor € 63,90 euro vier uitgaven over (2en 4). Nummer 5 kreeg ik cadeau! Het gaat om:
2. J. van Heel: "Animo moesto, de hondengrafjes in de tuin van het Museum Meermanno-Westreenianum/Museum van het Boek" (z.p. [Zoeterwoude], z.j. [1996]). ). Bibliofiel klein drukwerk in een oplage van circa 90 exemplaren door K. Thomassen (De Uitvreter). Curieuze documentatie over de grafstenen voor de overleden honden van baron Willem van Tiellandt van Westreenen (1783-1848). Titelillustratie litho door C.Ch.A. Last van zijn hond Donau. Artikel (facsimile) uit de Arnhemsche Courant (1878). Transcriptie en vertaling van 4 de Latijnse grafteksten. Ingeplakt: reconstructie van de zerken. Los ingelegd: overdruk van met toelichting over deze uitgave door Kees Thomassen in ‘Wie dit leest is gek...’ (Zoeterwoude, 1996).


Daarnaast twee samengebonden uitgaven voor mijn groeiende collectie boeken over verboden boeken, de rooms-katholieke index en/of haar boekenwetten.
3.a. P.H. Schneider: "Die neuen Büchergesetze der Kirche, Ein Kommentar zur Bulle Officiorum ac munerum und zu den Decreta generalia de prohibitione et censura librorum" (Mainz, 1900).
In een zwart linnen band met:
b. A. Boudinhon: "La nouvelle législation de l’Index, texte et commentaire de la constitution 'Officiorum ac munerum' de janvier 1897" (Paris, 1899).


4. J. Hilgers S.J.: "Der Index der Verbotenen Bücher" (Freibourg im Breisgau, 1904). De ultieme studie over de Roomse Index en aanverwante censuursystemen, vooral vanaf ca. 1500. Inhoudsopgave beslaat 13 pagina’s. Algemeen register 49 pag met 3 kolommen. 22 ‘Anlagen’ met transcriptie historische documenten. Censuur in Nederland: 6 pag. Speciale hoofdstukken over de jezuïeten, vrouwen op de Index, de Roomse Boekenwet, e.v.a.. De titels op de Index van paus Leo XIII worden in chronologische volgorde weergegeven met de exacte datum.

5. E. Schilder & F. van Pamelen: "Drie ABC's voor boekenvrienden" (Tilburg, 2010).
Samengesteld ter gelegenheid van de boekenmarkt ‘Boeken rond het Paleis’ in Tilburg (2010). De teksten (Van Aardbei tot Zeeland) werden gekozen uit de boekencolumns van Ed Schilders in de Volkskrant. Het ABCdarium van Frank van Pamelen beschrijft boekentypes (Van Anderbinder tot Zelfnaaier).
Alle letters geïllustreerd (Van ABC-boek tot Zetduivel). Niet in de handel geweest.










Mijn kringloop was ook ditmaal weer een bron van diverse aanwinsten (67en 9) voor enkele euro's per stuk.

6. Iongh, H. de: "Koning Willem III en zijn bastaarden. Het beest der beesten" (Soesterberg, 2013). "Dit boek behandelt een onbekend en schokkend facet van het Huis van Oranje. Koning Willem III had zo'n onbedwingbaar libido dat hij tientallen bastaardkinderen kreeg". Het boek bestaat grotendeels uit genealogieën van de desbetreffende bastaarden. Curieus onderwerp en maar € 2,- euro!


7. P. Masmeijer & P. van Schaik (redactie): "Vijftig jaar Kruiskerk" (Amstelveen, 2001).
Voor € 1,- euro meegenomen voor mijn collectie lokale geschiedenis en topografie.
Al geruime tijd geleden kocht ik mr. A.J.J. van Rooy: “Kerkelijke architectuur” (Utrecht, 1953) met een interessant artikel over dit Rijksmonument in mijn woonplaats; de Kruiskerk van Marius Frans Duintjer (1908-1983).


8. H. Pleij: "Komt een vrouwtje bij de drukker" (Amsterdam, 2008). Afscheidsbundel als hoogleraar historische letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam met Pleij's belangrijkste artikelen op het gebied van laatmiddeleeuwse populaire literatuur en leescultuur. (met een inleiding van Marita Mathijsen, en een lijst van Pleij's publicaties 1969-2007). Leuk boekje voor € 2,- euro.

9. G. Schwartz: "Rembrandt. Alle etsen op ware grootte afgebeeld" (Maarssen/
's-Gravenhage, 2008). Tweede verbeterde druk van dit fraaie overzichtswerk met 312 afbeeldingen en 3 grote losse vouwvellen. Etsen van Rembrandt bezit ik (nog) niet maar voor € 2,25 euro kon ik dit standaardwerk niet laten liggen!



September

We beginnen de maand traditioneel met enkele nieuwe aanwinsten overgenomen via Boekwinkeltjes uit de bibliotheek van Ed Schilders. De volgende drie nummers (12 en 3) kocht ik samen voor € 31,50 euro. De verzendkosten kreeg ik cadeau!


1C. Lombroso: "Boeven-litteratuur" (Amsterdam, z.j. [1905]), Nederlandse bewerking door dr. A.R. Steenstra. Geïllustreerd met 34 lijntekeningen. Teksten en brieven van gedetineerden. Specifiek ook aandacht voor tatoeages. € 15,- euro. Daklozen, paupers, prostituees, misdadigers... Oude uitgaven over de zelfkant van de samenleving of aspecten daarvan hebben mijn bijzondere interesse. Ook antiquarisch zijn ze vaak schaars en gezocht. 


2. P. Heribertus: "Het proces der heiligverklaring" (Den Bosch, 1932). Weer zo'n curieuze Rooms-katholieke uitgave, ditmaal voor € 5,- euro. Over regels en procedures om 'heilig' te worden verklaard.

3. B. Ramazzini: "Diseases of printers / De morbis Typographorum" (z.p. [Birmingham], 1989). Vertaling van de Latijnse tekst uit 1713 door Wilmer Cave Wright. Met een biografisch portret van Ramazzini door Malcolm Harrington. Bernardino Ramazzini (1633-1714) was de eerste arts die zich met beroepsziekten bezighield. Oplage 180 ex.; dit is (handgenummerd) nr. 81. € 11,50 euro.



4. G.J. Vos Az.: "Voor den spiegel der historie. Amstels Kerkelijk leven van de eerste zestig jaar der Vrijheid. Gedenkboek bij gelegenheid van het 325-jaren onafgebroken bestaan van den Kerkeraad en van de Classis van Amsterdam" (Amsterdam, 1903).
Mooi behouden foliant van de duurste (dertig gulden) en meest luxe variant in perkamenten band met rugtitels. Voorplat goud bedrukt, bovenzijde goud op snee, handgeschept papier (geen foxing!). Met ex-libris van mr. C.M.J. de Jongh. Dit boek staat al heel lang op mijn lijstje 'lokale geschiedenis' en bevat talrijke fraaie reproducties van gravures van kerkgebouwen en portretten van geestelijken in Amstelland. Gekocht via Boekwinkeltjes voor € 45,- euro bij het Haagse antiquariaat Aquilabooks, die mijn bestelling (ook nu weer) kwam brengen!

In 1921 verschenen er bij het Apologetisch Bureau 'Houvast' in Alkmaar twaalf curieuze traktaatjes in de serie: "Wij Katholieken" (meestal) geschreven door 'Max', pseudoniem van pater A.P.L. van der Sanden (die hoogbejaard tengevolge van oorlogsgeweld in mei 1940 omkwam). Via Boekwinkeltjes vond ik bij het Tilburgse antiquariaat De Refter voor
€ 16,95 euro (incl. verzendkosten) een convoluut met alle twaalf nummers van deze inmiddels schaarse 'Maxbrochures', in originele uitgeversband. Het zijn:

5.a. "De schrik der wegen".
b. "Een aap in den Bijbel".
c. "In den hemel zijn geen secten".
d. "Uit de bioscoop".
e. "De wagen van Jaggernaüt?".
f. "Jan en zijn hond".
g. "Het pausdom, aangevallen en verdedigd".
h. "Door den Jordaan".
i. "De paepsche mis".
j. "De roomsche biecht".
k. "De groote geest".
l. "De advocaat van den duivel".


6. J. Wagenaar: "'T verheugd Amsterdam...",  (Amsterdam, 1768). 
Uniek opdrachtexemplaar in papieren uitgeversbandje voor Mr. Nicolaas Bondt (1732-1792) gesigneerd door Jan Wagenaar. Dit is de niet geïllustreerde octavo editie (eerste druk) die gelijktijdig ook geïllustreerd verscheen in folio. Gekocht via Catawiki voor € 63,41 euro (incl. veiling- en verzendkosten). Binnenkort meer hierover op mijn blog.



7. [H.A. Poels] "Dansen. Beschouwingen door een zielzorger", (Roermond, 1931). Bandtitel: 'Dansen und satan lacht dazu'. Vermakelijke en gedetailleerde uitgave over de gevaren en het onzedelijk karakter van dansen uitgegeven door het bureau 'Voor eer en deugd'. Zeldzaam! Gekocht via Boekwinkeltjes bij antiquariaat 'Bij tij en ontij' voor € 15,32 euro (inc. verzendkosten). Klik hier voor mijn blog hierover.




8. A. Venema: "Verleden Tijd. Memoires" (Amsterdam, 1994). Meegenomen uit mijn Kringloopwinkel waar ik ter plekke de eerste twintig bladzijden las en vervolgens besloot om het vlot geschreven boek te kopen omdat € 1,75 euro maar weinig geld is voor wat uurtjes leesplezier. Uiteraard heb ik hier ook Venema's magnum opus staan over 'Schrijvers, uitgevers & hun collaboratie' alsmede zijn boek 'Kunsthandel in Nederland 1940-1945'. Lezenswaardige boeken die hem veel vijanden opleverde...



Augustus





Uit de bibliotheek van Ed Schilders kocht ik wederom diverse boekjes (nr. 1 en 2).
Nummer 1 bestaat uit drie negentiende eeuwse uitgaven bij elkaar gebonden in een halflinnen band. Ik betaalde er € 24,25 euro voor. Alle drie zijn tamelijk curieus en antiquarisch vrij zeldzaam. Het gaat om:
1.a. A. Biben: "Kunst om kinderen te bederven" ('s-Gravenhage, 1846). Eerste deel (124 blz.) samen met:
b. A. Biben: "Kunst om kinderen te bederven" ('s-Gravenhage, 1846). Tweede deel (115 blz.). Deze twee uitgaven zijn aardig geïllustreerd met houtgravures. In 2015 werd bij Catawiki een exemplaar (ook beide delen) geveild voor € 110 euro excl. veilingkosten!
Tot slot van dezelfde uitgever (K. Fuhri):
c. "Brieven-Spiegel van Punch" ('s-Gravenhage, 1845). Brieven (en antwoorden) uit het Engels vertaald (niet geïllustreerd).


2. Timotheus (Henri Vaessen): "Gave lichamen" (Geleen, 1940). Uitvoerige en zeer schaarse studie over lichamen en lichaamsdelen van heiligen wier stoffelijk overschot niet ontbindt. Destijds een bewijs voor de heiligheid, tegenwoordig wetenschappelijk verklaarbaar.
€ 24,- euro (inclusief verzendkosten).

Via Marktplaats kocht ik voor € 28,- euro (inclusief verzendkosten) de volgende acht deeltjes (van de tien) van de 'Typografische Kruidtuin' uitgegeven door de Haagse uitgeverij Trio.
3.a. "Over de betekenis van de drukkunst in het mensenleven" ('s-Gravenhage, 1948), door Ir. M.C.A. Meischke.
b. "Hoogtepunten in de typografie" ('s-Gravenhage, 1948), door H. van Krimpen.
c. "Inleiding tot den Manuale Tipografico van Giambattista Bodoni" ('s-Gravenhage 1946), 'korte vertaling uit het Italiaans' F. Kerdijk.
d. "Van minnaars en dwazen in boekenland" ('s-Gravenhage, 1949), door F. Kerdijk.
e. "Het spel van wit en zwart" ('s-Gravenhage, 1949), door Pam. G. Rueter.
f. "Drukkers in Venetië" ('s-Gravenhage, 1949), door F. Kerdijk.
g. "Afbeelding en Verbeelding uit de zetkast" ('s-Gravenhage, 1949), door D. Dooijes.
h. "De machinezetters kunnen naar huis gaan" ('s-Gravenhage, 1950), geen auteur. Eén van de twee ontbrekende deeltjes had ik al, de ander kocht ik via Boekwinkeltjes (zie nr. 4). In een: "Een kruidtuin voor vrienden" schreef ik over Trio en gaf ik een overzichtje van deze serie.



4. "Sint Jan voor de Latijnse Poort. Schutspatroon der Schrijvers, Drukkers, Binders, Uitgevers en Boekverkopers" ('s-Gravenhage, 1946), door F. Kerdijk. Samen met nummer gekocht via Boekwinkeltjes voor € 16,32 euro (inclusief verzendkosten).



5. "Vijftig jaar deelhebberschap 1898-1948" ('s-Gravenhage, z.j. [1948]). Jubileumuitgave uitgeverij/drukkerij Trio.

Kringloopvondsten zijn er ook ditmaal weer. De nummers 67 en 8 kocht ik bij elkaar voor € 6,75 euro! Alledrie spotgoedkoop, zeker het bijzondere gedenkboekje uit 1892, maar oordeelt u vooral zelf!




6. M.H. Gans: "De Amsterdamsche Jodenhoek in foto's 1900-1940" (Amsterdam, 1974). Uitgegeven in het jaar dat ten behoeve van de Amsterdamse metro oostlijn de sloop van de Jodenbuurt vrijwel was afgerond en die van de Nieuwmarktbuurt bezig was.

7. N. van der Sijs: "Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen" (Amsterdam, 2002). Ben gek op historische taalkunde dus deze ging zonder aarzeling mee naar mijn bibliotheek.



8. B. Behrns: "Gedenkboek bezoek H.H.M.M. de Koninginnen aan Friesland" (Sneek, 1892). Schaars (en redelijk prijzig) boekje met acht foto's (lichtdrukken), voorin gesigneerd 'A. Weremeus Buning'.

9. "Dag-journael, van de merkwaerdigste gebeurtenissen, by het in Holland ingerukte Pruissische corps-troupen, onder het hoog bevel, van zyne doorluchtige hoogheid den heere Hertog van Brunswyck voorgevallen". (z.p, z.j.[1788]). Gekocht via Marktplaats van Books4U oftewel antiquariaat Jan Poutsma uit Kampen voor € 42,49 euro (incl. verzendkosten). Binnenkort meer over dit bijzondere pamflet in mijn blog: "Feldzug in Holland 1787, 'naer de Copie van Wezel'".



Een dagje in de stad met een tocht langs Jos Albers op het Waterlooplein  en de vrijdagse boekenmarkt op het Spui leverde vijf aanwinsten op (10111213, en 14).

10. "De Bloemendaler Minnezangster. Zingende de meest gezochtste en vermakelijkste Huwelijks-Zangen" (Amsterdam, z.j. [ca. 1855]). Zeldzaam feestzangbundeltje dat momenteel alleen bij antiquariaat Brinkman wordt aangeboden voor € 45,- euro. Ik betaalde bij Jos Albers € 12,50 euro en kreeg er nummer 12 bij cadeau!



11. "De vroolijke lier. Te tokkelen op het eeuwfeest der Vereeniging ter Bevordering der Belangen van den Boekhandel 11-13 augustus 1915" (z.p [Amsterdam], 1915). Zeldzaam bundeltje met (volgens de inhoudsopgave) zeven losse feestliedjes in band met knipsluiting geïllustreerd door Jan Sluyters. Slechts € 2,- euro. Liedje no. 6. 'Das Ewig-Weibliche op de Boekenplank' ontbreekt en dat is ook het geval bij een ander exemplaar dat ik op internet antiquarisch tegenkwam. Wat zou daarvan de oorzaak wezen...? Toeval?

12. Portret van Baron van Westreenen van Tiellandt (Den Haag, z.j. [ca. 1838]). 'Publié par Soetens & Fils, à La Haye' (blad ca. 16 cm. x 22 cm.) naar het schilderij door J. Post Brants (ca. 1838).
Meer hierover in "Portret van een rasbibliofiel".



13. M. Siegenbeek: "Woordenboek voor de Nederduitsche Spelling" (Amsterdam, 1805). De eerste druk in uitgeversband van de befaamde woordspelling van Matthys Siegenbeek (1774-1854) die tot 1883 de officiële schrijfwijze weergaf. Bij antiquariaat De Boekerij v.o.f. van Paul Gaemers voor € 20,- euro.

14. E. Rouveyre: "Connaissances nécessaires à un bibliophile" (Paris, 1878). Tweede druk van dit handboekje voor bibliofielen. Met hoofdstukjes over boekformaten, boekbanden maar ook over 'Ennemis de la bibliotheque', waaronder ratten en... leners! € 10,- euro bij antiquariaat Max van Til.





Een stukje Noord/zuidlijn verkennen voerde mij en M. langs het Amsterdamse stadsarchief en boekhandel Scheltema. Het leverde twee aanwinsten op (15 en 16).



15. M. Hageman: "Aids in Amsterdam" (Amsterdam, 2018). Gratis (Engelstalig) boekje bij de gelijknamige tentoonstelling in het Amsterdamse stadsarchief.






16. E. Mourits: "Een kamer gevuld met de mooiste boeken. De bibliotheek van Johannes Thysius (1622-1653)" (Nijmegen, 2016). Gekocht bij Scheltema voor € 18,- euro. Fraaie uitgave over deze zeventiende eeuwse Leidse bibliotheek waar de jaarboek-redactie van het  Nederlands Genootschap van Bibliofielen (NGB) regelmatig onder leiding van de custos Paul Hoftijzer haar vergadering houdt. 







Juli



1.a. J. Fokke: "Geschiedkundige beschrijving van het vermaarde stadhuis van Amsterdam", (Amsterdam, 1808) en: b. A. Fokke Simonsz.: "Historie van de waag te Amsterdam" (Amsterdam, 1808). Twee uitgaven (in de eerste twee uitvouwbare afbeeldingen, de tweede met een titelillustratie, slotvignet en twee afbeeldingen waarvan één uitvouwbaar), samengebonden in een moderne zwartlinnen band voor € 40,- euro gekocht bij antiquariaat Max van Til op de boekenmarkt op het Amsterdamse Rokin.


2. "Bemoediging aan den vryen Nederlander over het afsterven van haare Koninglyke Hoogheid mevrouwe Princesse Anna Douariere van Z.D. Hoogheid Prins Willem de IV, Gouvernante der Vereenigde Nederlanden &c. &c. &c. Voorgevallen den 12. January 1759" (z.p. [Amsterdam?], 1782).
Scherp patriottisch pamflet (Knuttel 20161) in blauw papieren omslag voor € 5,- euro gekocht bij antiquariaat Max van Til op de boekenmarkt op het Amsterdamse Rokin.
Let vooral op de opvallende vermelding van de drukkerij onderaan de titelpagina! "Gedrukt by den naneev van A. Olofsen in der tyd mishandelde boekverkooper van Willem de IV C.S. op de gedienstige aanklagte van den agt en veertiger Schepen en Raad Mr. Matthys Straalman cum focio.".







Twee boekjes (3 en 4) voor samen € 2,75 euro uit mijn kringloopwinkel.
3. B. ten Holter: "Tien jaar Amsterdamsche Boekenmarkt, met een fotoreportage van Ada Heijkoop" (Amsterdam, 1989).

4. P.G.J. van Sterkenburg: "Johan Hendrik van Dale en zijn opvolgers" (Utrecht/Antwerpen, 1983).



5. W.C. Poortman: "Bijbel en Prent. Boekzaal van Nederlandse Bijbels" ('s-Gravenhage, 1983, deel I). Het eerste deel van deze bekende tweedelige standaarduitgave vond ik bij mijn Kringloopwinkel voor slechts € 2,50 euro! Een koopje, maar wel één die mij verplichtte om op zoek te gaan naar het tweede deel!

6. W.C. Poortman: "Bijbel en Prent. Boekzaal van Nederlandse Bijbels" ('s-Gravenhage, 1986, deel II.a en b.). Gevonden dankzij internet bij de kringloopwinkel in Kollumerzwaag (De Lichtpuntloods) voor € 14,94 euro (incl. verzendkosten). De beide delen hebben mij samen dus nog geen € 17,50 euro gekost, terwijl voor een complete set antiquarisch al gauw € 100,- euro wordt gevraagd.



7. W.C. Poortman & J. Augusteijn: "Kaarten in Bijbels (16e - 18e eeuw)" (Zoetermeer, 1995). Met de voorgaande twee boeken van Poortman in huis zocht ik naar dit logisch vervolg op Boekwinkeltjes. Het is antiquarisch goed(koop) verkrijgbaar; ik betaalde slechts € 15,65 euro (incl. verzendkosten).




8. Portretgravure van Jan Wagenaar (1709-1773) door Jacob Houbraken naar het schilderij van Jacobus Buys, in achthoekig kader niet gedateerd en gesigneerd. 
Hier bestaan twee formaten van met lichte verschillen. Dit is de kleinste van de twee (110 mm. x 110 mm.). Mijn eerste aankoop bij antiquariaat Goltzius (van Ard van der Steur) kostte € 26,66 (incl. verzendkosten). Het portret is toegevoegd aan mijn Wagenaar aanwinst van juni 2018 (4). Iets wat ik vaker doe met oude portretgravures, zoals u hier kunt lezen.

Opnieuw twee kringloopvondsten (en 10).
9. B. Büch: "Agendanotities" (z.p., 1991). Niet in de handel. Deze uitgave werd speciaal geschreven voor de ABN Bank. Slechts € 0,20 eurocent!
Op Boekwinkeltjes prijzen van € 35,- euro tot € 90,- euro!



10. K. Fens: "In het begin was de bijbel. Boeken uit eigen kast" (Amsterdam, 2001). Tiende Bert van Selm-lezing. Oplage 500 exemplaren en antiquarisch vrij schaars.
Ik betaalde € 2,- euro. Nieuwsgierig naar de bibliotheek van Kees Fens? Klik hier!


Juni


1. "Neuzenlied" (z.j.[tussen 1890 en 1900], Amsterdam), op de wijze van 'Diender, Diender'. uitgave van Gekocht via Marktplaats voor € 6,68 euro (incl. verzendkosten). Zie mijn blog: "Een Amsterdams neuzenlied".



2. "Neuzenlied" (z.j.[ca. 1925], Amsterdam), op de wijze van 'Ze zeggen er is geen Prins in 't land enz.' Uitgave van F. Heitz.  Gekocht via Evay voor € 8,90 euro (incl. verzendkosten). Binnenkort meer in mijn blog: "De neus die is toch een sierraad!!!!".



3. "Gids voor armenzorg en maatschappelijke steun in Nederland", (Rotterdam, 1919). Samengesteld in opdracht van de Algemeene Armencommissie, met een inleiding van J. Everts (1882-1954). Voor € 2,50 euro bij mijn kringloopwinkel. Onvindbare uitgave die een prachtig overzicht geeft van de talloze instellingen op dit gebied destijds.



4. J. Wagenaar: "Vaderlandsche Historie Verkort; en bij vraagen en antwoorden voorgesteld",  (Amsterdam, 1770). Dit is een bijzonder fraai exemplaar (gebonden in heel leer) van de tweede druk in groot-octavo met illustraties door S. Fokke (1712-1784). Gekocht via Catawiki voor € 135,35 euro (incl. veiling- en verzendkosten).




5.  H. Bontemantel: "De Regeeringe van Amsterdam: soo in 't civiel als crimineel en militaire (1653-1672)", ('s-Gravenhage, 1897). Twee delen (Deel 1: CCXXXIV, 298 blz. en deel 2. 622 blz.), in originele groenlinnen banden en in prima conditie. In beide het kleurrijk heraldisch ex-libris ('omnibus idem') van G.H.C. Hooft evenals zijn naam in handschrift en het jaartal 1940. Gekocht via Marktplaats voor € 22,- euro (incl. verzendkosten). Een zeldzaam koopje! Voor de geschiedenis van Amsterdam nog steeds een belangrijke uitgave waar ik lange tijd naar heb gezocht!


Mei



1. M. van Lamoen: "Rond het kraambed van toen" (Katwijk aan Zee, 1983). Gekocht bij Dorcas in Aalsmeer voor € 1,- euro. Van Maria van Lamoen had ik al het boekje "Oude Kraamgebruiken" (Helmond, 1981). Dit boekje kocht ik omdat het goedkoop was maar nog meer om zijn bijzondere opdracht op de Franse titelpagina;


"Aan Mevrouw Maria Groothuizen te Amsterdam, oprichtster van de Eerste Nederlandse R.K. Verpleegstersschool Vronestein te Voorburg; Oud-Directrice van het R.K. Ziekenhuis St. Antoniushove te Voorburg. Van uw oud-leerlinge Maria van Lamoen thans docente (o.a. verloskunde en geschiedenis van de verpleging) aan bovengenoemde school. Pijnacker, feest van St. Clara (11 augustus) 1983".

2. In mijn vorige maandoverzicht meldde ik de aankoop van vier ontbrekende deeltjes uit de opmerkelijke 19e eeuwse serie "Curiositeiten van allerlei aard". Ook deze maand had ik geluk.
Via Boekwinkeltjes kocht ik bij antiquariaat Moby Dick in Noordwijk het deeltje 'Op de planken (Vervolg en Slot)' (nr. 40) voor € 13,30 euro (incl. verzendkosten).
Van de themanummers ontbreken er in mijn collectie nu nog maar 3 van de 32!



3. B. Boon: "Iedereen Tuinier in Oorlogstijd. Practische handleiding om op eenvoudige wijze Groenten en Aardappelen te telen" (Amsterdam, 1917).
Gevonden op Marktplaats voor € 7,49 euro (incl. verzendkosten). Zoals staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken in 2014 mensen met een klein pensioen adviseerde om hun levensonderhoud aan te vullen met de opbrengst van een moestuin, zo deed Boon dat tijdens de Eerste Wereldoorlog voor de inwoners van neutraal Nederland. Ik kocht de tweede druk die tijdens de oorlog verscheen bij de gebr. E & M Cohen (links). In 1918 eindigde de oorlog. Van het restant werd toen de omslag beplakt met een nieuwe kop (zie afbeelding rechts) en door uitgever J. Vlieger verkocht.



4. H. Melville: "Moby Dick of de witte walvisch" (Amsterdam, 1929). Kringloopvondst voor € 1,75 euro. Dit is de eerste integrale vertaling in het Nederlands door J.W.F. Werumeus Buning (1891-1958) van dit wereldberoemde verhaal (met illustraties).
Schaars verkrijgbaar, momenteel één exemplaar (in andere band) voor € 35,- euro.
Voor de eerste (zeldzame) Nederlandse vertaling van 'Dracula' (1928) zie mijn blog: "Gevonden: Dracula!".


Via Boekwinkeltjes kocht ik weer eens wat boekjes (567 en 8) uit de collectie van Ed Schilders.
Totale kosten € 29,45 euro (inclusief verzendkosten).
5. E. Schilders: "Uddevalla" (z.p. [Tilburg], z.j. [2000]). Nieuwjaarswens 2000-2001, vervaardigd door Ed Schilders in een oplage van 40 exemplaren. Het omslag is een luciferdoosje van De Zwaluw. De tekst 'Uddevalla' verscheen eerder dat jaar als column in de Volkskrant en betreurt de verdwijning van het klassieke etiket. Aan de achterzijde zijn reacties geprint. Dat de restyling een vergissing was heeft De Zwaluw een paar jaar later toegegeven; het oude etiket werd in ere hersteld. Dit exemplaar werd door Ed Schilders op mijn verzoek gesigneerd.



6. M. Custers: "Kerkelijke boekenwetgeving" (Antwerpen/Amsterdam, 1960). Voor mijn groeiende collectie brochures over wet- en regelgeving van en door de Rooms-Katholieke Kerk met betrekking tot "Verboden boeken", evenals de volgende twee nummers (7 en 8).

7. G.H. van Gestel SJ: "Lectuur en censuur. Katholieke levenswijsheid" (Bussum, 1948). De 2de vermeerderde druk uit de serie 'Waarheid en leven, Katholieke levenswijsheid'.

8. B.Th. Stoverinck en Th.H. van Oppenraay: "De Index en de Boekencensuur in de Rooms-Katholieke Kerk" (Nijmegen, 1920).



9. K. Schmidt: "Jus Primae Noctis. Eine Geschichtliche Untersuchung" (Freiburg im Breisgau, 1881). Curieuze en diepgravende studie naar het 'Jus Primae Noctis', het vermeende middeleeuwse 'recht op de eerste nacht' van een feodale landheer om de maagdelijkheid te nemen van de dochters van zijn lijfeigenen of horigen, aan de vooravond van hun huwelijk. Slechts € 16,95 euro (incl. verzendkosten) via Marktplaats.


April

1. Het is alweer een aantal jaren geleden dat ik drie stukjes schreef over de opmerkelijke 19e eeuwse serie "Curiositeiten van allerlei aard". In het eerste deel ging het over de uitgever, in het tweede deel over de verschijningsvorm en opbouw en in het derde deel gaf ik aan de hand van wat voorbeelden een indruk van de inhoud.


Mijn laatste vier aanwinsten uit deze serie kocht ik onlangs via Boekwinkeltjes, uit de collectie van Ed Schilders (NB. gelijk met nr. 2 voor in totaal € 47,25 (incl. verzendkosten)). Het zijn:
a. 'Anecdoten' (nr. 4),
b. 'Voorbeelden van verstrooidheid' (nr. 16),
c. 'Dwergen' (nr. 35/36) en
d. 'Hofnarren' (nr. 41/42).
Vooral de laatste twee zijn erg moeilijk te vinden.
Het derde blogdeel wordt trouwens besloten met een naschrift waarin ik bijhoud welke deeltjes ik nog mis.
Attentie dus beste antiquaren en boekhandelaren onder de lezers!


2. Max (A.P.L. van der Sanden): "Maria Monk de zwarte non – Tehuis voor gevallen vrouwen" (Amsterdam, z.j. [1918]). 'Maria Monk' schreef: "Awful Disclosures of Maria Monk: or, The Hidden Secrets of A Nun’s Life in a Convent Exposed" (Manchester, [1836?]).
Er verschenen tal van vertalingen over haar schokkende kloosterervaringen. Daarnaast werden verschillende publicaties geschreven die haar persoon en levensgeschiedenis in twijfel trokken zoals deze zeer zeldzame katholieke repliek. Vooral de tekening op de voorzijde met de tekst 'Tehuis voor gevallen vrouwen' gesigneerd G. Westermann, 1880-1971 (en gedateerd '18) vind ik bijzonder.

Bij mijn kringloop vond ik twee leuke boekjes voor weinig geld (totaal € 3,- euro).
3. J. van Maurik: "Versch drinkwater voor de hoofdstad" (Amsterdam, 1993). Drinkwater, riolering, armoedebestrijding en dergelijk in Amsterdam hebben altijd mijn bijzondere interesse gehad. Op dat gebied heb ik al aardig wat oude en nieuwe boekjes in mijn 'private library' staan!



4. A. Bonnett: "Off the Map" (London, 2015). "In the world of Google Earth, it is easy to believe that every discovery has been made and every adventure had. Off the Map is a stunning testament to how mysterious our planet still is. It takes us into uncharted territory, to places found on few maps and sometimes on none". Op ontdekkingsreis naar het onbekende vanuit je luie stoel met af en toe een blik op Google Earth waar ik in hemelsnaam ben.... Heerlijk toch?

In mijn omgeving bevinden zich drie kringloopwinkels. Onlangs bezocht ik die in Uithoorn (kwalitatief de minste) en die in Aalsmeer (Dorcas). Bij de laatste kocht ik twee boekjes voor € 3,50 euro.



5. H. Voorn: "Wonen in papiermakersland" (Zutphen, 1991), over de papiermolens in Velp, Laag-Soeren en Rozendaal.

6. "100 jaar polderleven" (z.j./z.p. [Aalsmeer, 1969]). Zeer schaars gedenkboekje uitgegeven door het polderbestuur over de Oosteinderpoelpolder die in 1868 werd drooggemalen. Een gedeelte daarvan behoorde tot de gemeente Nieuwer-Amstel (thans Amstelveen). Ik woon er praktisch naast en de geschiedenis van de polders onder Amsterdam heeft mijn warme belangstelling.



Via Boekwinkeltjes en wederom uit de collectie van Ed Schilders, voor € 16,25 euro (inclusief verzendkosten), komen de nummers 7 en 8.

7. P. Potters: "De boekenwet" (den Bosch, 1921). Heldere uitleg over de katholieke Boekenwet en verboden teksten en uitgaven door katholieke drukkers. Aanvulling op de boekjes die ik hierover al heb verzameld (zie ook: "Verboden boeken").


8. J. Hillegeer: "De deugd der ouders" (Den Bosch, 1857). Pleidooi voor goed onderwijs door ouders maar ook voor uiterste waakzaamheid van deze Gentse Jezuïet. Hillegeer (1805-1883) was een veelschrijver en ik heb al verschillende titels van hem hier staan (zie ook onder de aanwinsten van februari 2018)

9. Edmond (bewerker/pseudoniem): "Groot Hindoe-droomboek (volledig droomboek). Bevat de uitlegging van alle Droomen en Droomgezichten" (Amsterdam, z.j. [1917]).
Via Marktplaats voor € 16,95 euro (incl verzendkosten).


Op een zonovergoten dag kocht ik op de Amsterdamse Spui boekenmarkt de volgende drie boekjes (nr. 10 en 11 bij antiquariaat Max van Til en nr. 13 bij antiquariaat De Boekerij v.o.f. van Paul Gaemers).
10. E. Cockx-Indestege (et al. eds.): "Sierpapier & marmering. Een terminologie voor het beschrijven van sierpapier en marmering als boekbandversiering" (Den Haag/Brussel, KB, 1994). Oplage 800 exemplaren.
Voor € 5,00 euro een koopje en ik hou wel van sier- en marmerpapier.

11. E. de la Fontaine Verwey & L. Brummel: "Boekbanden in de Nationale Bibliotheek. Tentoonstelling 8-27 september 1941" ('s-Gravenhage, 1941). De eerste uitgave van de Koninklijke Bibliotheek over haar boekbandenbezit.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog moest het 'Koninklijke' plaatsmaken voor 'Nationale'. Dit exemplaar zit vol met potloodaantekeningen (inclusief een aan de binnenzijde van het voorplat vastgeplakte envelop met losse aantekeningen; 'lijst van de nummers van de banden in de vitrines').
Op de envelop staat o.m.: "Vlg. Anita van Elferen (Antiq. Frits Knuf) E. de la Fontaine Verwey's own copy with her annotations in pencil". Exemplaar dus met een interessante provenance! Voor € 10,00 euro.

12. [P. Leigh]: "The comic English grammar; a new and facetious introduction to the English Tongue" (London, 1851). Gekocht voor € 6,00 euro. Voor het eerst verschenen in 1840, er bestaan ook moderne herdrukken van. De tekeningen zijn van John Leech (1817-1864). Dit is een bijzondere uitgave die verscheen in de 'Bentley's Railroad Library' (prijs 1 shilling). Treinlectuur in optima forma dus, die uiteraard verkrijgbaar was op alle treinstations! Ook al zal de oplage vrij groot zijn geweest; deze 'railway-edition' uit 1851 staat niet in WorldCat! Ik een fan van dergelijke taalboekjes (zie ook mijn "Linguistic adventures").


Over de geschiedenis van onze hoofdstad heb ik hier al veel staan omdat die mij - als geboren Amsterdammer - altijd zeer heeft geïnteresseerd. Via Bol.com kocht ik twee boekjes met de nieuwste inzichten over de oergeschiedenis en oorsprong van de stad, gebaseerd op archeologische vondsten die vooral de laatste decennia zijn gedaan. Samen voor € 32,89 euro (geen verzendkosten):



13. T. Toebosch: "De Nieuwezijds Kolk en de Nieuwendijk in dertiende-eeuws Amsterdam. Een archeologische speurtocht" (Amsterdam, 2011).


14. J. Gawronski (e.a.): "Oeroud Amsterdam. een zoektocht naar de vroegste geschiedenis van de stad" (Amsterdam, 2018).


15. V.M. Straka (J.J. Abrams & D. Dorst): "Ship of Theseus" (New York, 2013). Dit is de eerste Engelse editie van het boek waarvan ik in 2014 de Nederlandse uitgave kocht.
Ik schreef er over in: "Waarom 'S'? Daarom 'S'!". Gekocht op Koningsdag 2018 bij een mevrouw die er € 0,10 eurocent voor vroeg! Ik had niet kleiner dan € 0,20 eurocent, dus betaalde ik het dubbele!


Na een geslaagde jaarvergadering van het Nederlands Genootschap van Bibliofielen in de Universiteitsbibliotheek Leiden keerde ik weer huiswaarts met drie verschillende titels. Nummer 17 en 18 nam ik mee uit de doos met gratis (afgeschreven) boeken, catalogi e.d.

16. "Jaarboek van het Nederlands Genootschap van Bibliofielen 2017" (Amsterdam, 2017). Als lid, redactielid (en ditmaal ook auteur ) meerdere exemplaren gekregen.

17. "Das Braunbuch. Hakenkreuz gegen Österreich" (Wien, 1933). Eerste editie van deze brochure over nationaal-socialistische aanslagen en terreurdaden in Oostenrijk, evenals illegale activiteiten van de voormalige Oostenrijkse NSDAP. Het boekje besluit met de opmerking: "Für die Zukunft besteht keinerlei Grund zu einer Besorgnis: Österreichs Regierung führt mit starker Hand; der Erfolg ist nicht ausgeblieben. Der Enderfolg ist gesichert". Wij weten inmiddels beter!

18. "Beiträge zur Vorgeschichte und Geschichte der Julirevolte" (Wien, 1934).



Maart

1. J. Feith: "Tingeltangel" (Amsterdam, 1918). Via Boekwinkeltjes voor € 18,- euro kocht ik deze uitgave over Louis Davids en zijn vak-/tijdgenoten waarvan velen thans geheel zijn vergeten.
Feith heeft veel geschreven en een aantal titels zoals deze is heel erg moeilijk te krijgen. De talrijke fraaie illustraties van L.J. Jordaan (1885-1980) zijn bovendien de moeite waard.

2. J. Kantelaar: "Redevoering over den invloed der waare verlichting op het lot der vrouwen en het huwelijksgeluk" (z.p./z.j. [1793]).
Curieuze redevoering gehouden op de 13de van de oogstmaand (augustus) 1793 voor de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen. De uitgave zit in een eenvoudige omslag van rood gespikkeld marmerpapier. Gekocht op de Amsterdamse Spui boekenmarkt bij antiquariaat Klikspaan voor € 40,- euro.


3. D. Matena: "Een dagje Leiden met Jan Wolkers" (Leiden, 2017). Bij antiquariaat Klikspaan verschijnt elk jaar een nieuwjaarsuitgave die in een beperkte oplage (275 exemplaren) wordt gedrukt voor vrienden en relaties. Perkamentus ontving zijn exemplaar (nummer 261) bij aanwinst 2.

4. "Verdediging van de eer der Hollandsche Natie" (Amsterdam, 1776). De auteur is de Hoornse dominee E.M. Engelberts (1731-1807) wiens portret (door R. Vinkeles) werd meegebonden.
De uitgave zit in een rood gespikkelde kartonnen omslag en bevat de eigendomssporen van twee voormalige bezitters; in oud handschrift de naam van de Utrechtse kantonrechter C.G. de Balbian van Doorn (1809-1888) en daaronder het ex-libris van C.H.A. Kruyskamp (1911-1990), redacteur van het 'Woordenboek der Nederlandsche Taal' (WNT) wiens omvangrijke bibliotheek werd geveild bij Burgersdijk en Niermans in Leiden. Ik schreef over deze uitgave meer uitgebreid in: "Gekrenkte nationale trots".

Gekocht op de Amsterdamse Spui boekenmarkt bij antiquariaat De Boekerij v.o.f. van Paul Gaemers voor € 10,- euro (een koopje!).

5. M. de Viroflay & X. de Montrecourd: "Goede manieren" (Amsterdam, z.j. [1920]). Bevat 'Een dame. Wat zij moet doen en nalaten' (van de eerste auteur) en 'Een heer. Regelen voor den moderne gentleman' (van de tweede auteur). "Er is wel geen tak van sport meer, die niet voor de vrouw toegankelijk is, uitgezonderd voetballen, wat uiteraard buiten het terrein van de vrouw ligt en er ook wel buiten zal blijven". Tamelijk schaars, voor € 9,50 euro (inclusief verzendkosten) gekocht via Marktplaats.

6. "Handleiding voor den typograaf" (Amsterdam, 1892). 'Door drie leden der afd. Amsterdam, Alg. Ned. Typ. Bond'. Nederlands oudste handleiding voor typografen is vrij zeldzaam en wordt momenteel antiquarisch niet aangeboden. Ik vond dit fraaie exemplaar in originele uitgeversband op Marktplaats en betaalde er graag € 18,80 euro voor (inclusief verzendkosten). Meer hierover in mijn blog: "De eerste handleiding, het eerste handwoordenboek".


Bij Antiquariaat Brinkman in Amsterdam kocht ik voor € 200,- euro 17 brochures (nummer 7 t/m 20, nummer 19 bestaat uit 4 uitgaven) uit de boedel van antiquaar Louis Putman. Met gemiddeld € 11,76  euro per object trok Frank me het vel over de oren! Nadat ik de stapel thuis had onderzocht bleek me al gauw dat alle uitgaven vrijwel onvindbaar zijn en enkele echt zeldzaam. Er zit zelfs een kleine boekhistorische ontdekking bij! Kortom veel geld maar voor heel bijzondere objecten!


7. "Status, Quo van Amstels beursgebouw aan dezelfs ingezetenen gewijd" (Amsterdam, 1840) 'Gedrukt voor rekening van den schrijver'. Brochure in originele groene uitgeversomslag ('prijs 75 cents'). Eén van de brochures van voor- en tegenstanders die verscheen n.a.v. de bouw en het ontwerp van de nieuwe Amsterdamse beurs van J.D. Zocher, die tussen 1845 en 1903 stond op de plaats van het huidige warenhuis De Bijenkorf.

8. "Eenige bescheiden aangaande de Inrichting voor Spraakgebrekkige en daardoor Achterlijke Kinderen, te Amsterdam" (Amsterdam, z.j. [ca. 1875]). Brochure in originele gele uitgeversomslag (bibliotheekstempels op de voorzijde en titelpagina van het Departement van Defensie, Bibliotheek). Hierbij de gedrukte aanbiedingsbrief van de directie van deze inrichting aan de Tweede kamer der Staten-Generaal (teneinde subsidie te verkrijgen) met een alfabetische lijst van notabelen 'zoo professoren en doctoren als particulieren die hunne adhesie aan deze stichting schenken'. Zeldzaam! Zie mijn blog: "Een vergeten geschiedenis".

9. "Gids naar Aalsmeer en omstreken" (Amsterdam, 1900), 'Ten dienste van Touristen, Visschers, Wielrijders enz.'. Uitgave van de 'Stoomboot-Maatschappij Carsjens' (opgeheven in 1915) inclusief dienstregeling en heel veel reclame-advertenties van de winkelbedrijven aan de Overtoom en Aalsmeer. 'Prijs 10 cent'. Zeldzaam!

10. Gynaecofilus (Ferdinand Wierdels): "Een uitzondering op den regel (een Amsterdamsche zedenschets.)" (Amsterdam, 1890). 'Overdruk uit den Amsterdamschen Studenten-Almanak voor 1890'. Brochure over de Amsterdamse bierhuizen en hun bezoekers. Zie mijn blog: "Bier met vrouwen".


11. Fotobrochure (z.p., z.j. [Amsterdam, 1895]). Tien foto's in sierkaders met onderschrift (gebonden met een rood lint). Verschenen bij de tentoonstelling van het Hotel- en Reiswezen in 1895, met als hoofdattractie: "der Stede van Oudt-Hollandt". In ruim vijf maanden trok destijds een dorp van nagebouwde Amsterdamse huizen op het terrein achter het Rijksmuseum (waar thans de siervijver is) een miljoen bezoekers. Pronkstuk vormde een getrouwe nabootsing van het middeleeuwse Amsterdamse stadhuis, dat in het echt in 1652 afbrandde. Opdrachtgever van het circa 80 panden grote stadje was de Nederlandse Hotelhouders Bond.

12. N. Redeker Bisdom: "Een en ander over de uitbreiding van Amsterdam" (z.p./z.j.) . 'Present-exemplaar van den schrijver'. Voordracht gehouden op 1 maart 1878 voor de afdeling Amsterdam van de Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst.

13. J. C. v. d. Loos: "Het Wapen van Amstelland" (Haarlem, 1904). Uitgave van 'De Nieuwe Haarlemsche Courant'. Zeldzaam!

14. "Prospectus der Amsterdamsche Huishoudschool" (z.p./z.j. [Amsterdam, 1903]). Vroege en uiterst zeldzame voorlichtingsbrochure van de Amsterdamse Huishoudschool aan het Zandpad 5 bij het Vondelpark. Achterin met de hand geactualiseerd door de nieuwe directrice (?) mevrouw Van IJseldijk-Nijland naar de situatie in 1904. Zeldzaam; ook geen exemplaar aangetroffen in het Amsterdamse Stadsarchief.


15. "Het Paleis voor Volksvlijt in augustus 1868. Een geschiedkundige bijdrage" (Amsterdam, z.j. [1868]). De ongenoemde auteur van deze brochure is Jonkheer Hendrik Jacob Rutgers van Rozenburg (1816-1879).

16. G.J. d'Ancona: "Een standje op den dam in Maart 1848. Boertig dichtstuk in den smaak van het Amsterdamsche Standje door Denzelfde Schrijver" (Amsterdam, 1848). Brochure over de oproer op de Dam in Amsterdam in het revolutiejaar 1848.

17. "Catalogus van M.M. Olivier te Amsterdam 1898-1899" (z.p., z.j. [Amsterdam, 1899]). Het gaat om de algemene boek- en kunsthandel, Rokin 70 (2de huis van de Wijde Kapelsteeg), 'Telephoon no. 323'. Zeldzaam!

18. S.R. de Miranda: "Het Amsterdamsche aardappelenoproer" (Amsterdam, z.j. [1917]). 'Prijs 3 cent'. Deze brochure met een fraaie illustratie van Albert Hahn (1877-1918) op de voorkant ('- Jij je hand kapot en ik mijn hoofd kapot en wij allebei nog honger! 't Was de goeie manier niet, kameraad!') gaat over de aardappeloproer in de hoofdstad en behoort tot de eerste politieke uitgaven van deze roemruchte vakbondsleider en SDAP wethouder van Amsterdam. Zeldzaam!

19. Vier catalogi van de firma Schalekamp waaronder een luxe jubileumscatalogus uit 1900, de catalogus van 1916 (en de door Schalekamp gecorrigeerde proefdruk daarvan) alsmede een ongedateerde catalogus uit dezelfde periode. Johan Marius Schalekamp (1844-1912) had vanaf 1 januari 1870 een ‘Photografie- en Kunsthandel’ in Haarlem. Schalekamp gaf boeken en platen uit. Hij verhuisde in 1878 naar Amsterdam en specialiseerde zich in plaatwerken, etsen, gravures en ‘fotografieën’. In 1891 opende Schalekamp een fotografisch atelier, dat in 1893 naar Buiksloot verhuisde. Ik had al een andere kleine catalogus van deze firma en zal daar nog eens over schrijven.


20. "Ontsluijerde geheimen der stad Amsterdam" (Amsterdam, 1862). Het gaat om het eerste nummer van dit feuilleton: "De nachthuizen of Venus-Tempels". Uiterst zeldzame uitgave. Alleen de Leidse Universiteitsbibliotheek beschikt over een complete serie van vijf aflevering. Hierbij gevoegd een uitgeknipt overlijdensbericht van Mr. S. Katz alsmede een notitie van hem aan de Amsterdamse uitgever J.A. Schuurmans. Binnenkort meer hierover in mijn blog: "De antiquaar, de bibliofiel en de 'ontsluijerde' auteur".


21. W. Beiboer: "Straf en opvoeding" (z.p./z.j. [Amsterdam, ca. 1935]). 'Uitgave van het Nederlands Genootschap tot Zed. Verb. der Gevangenen. Afdeling Amsterdam'. Brochure gekocht voor € 1,- euro bij Jos Albers op het Waterlooplein.


22. L. Janszen: "De geschiedenis van Amsterdam" (Amsterdam, 1946). 'Uitgave ter gelegenheid van het Centraal Vriendschapsfeest Pasen 1946 te Amsterdam' van de AJC/JVO (Arbeiders Jeugd Centrale / Jeugdbond voor Onthouding). Kleine oblong brochure gekocht voor € 1,- euro bij Jos Albers op het Waterlooplein.


23. "De Boekenwereld" (Jrg. 34, nr. 1, 2018 'Magische miniaturen'). Presentexemplaar i.v.m. mijn medewerking aan een artikel. Zie mijn: "Blanke Slavinnen; een bibliografie".

24. J. van Waterschoot (red): "Onder de toonbank. Pornografie en erotica in de Nederlanden" (Amsterdam, 2018). Presentexemplaar i.v.m. mijn medewerking aan een artikel. Zie mijn: "Blanke Slavinnen; een bibliografie".

25. M. de Valk: "Schadeatlas bibliotheken. Hulpmiddel bij het uitvoeren van een schade-inventarisatie". (Antwerpen, 2014). Fraai uitgegeven oblong boekje door Metamorfoze. Kostenloos verkrijgbaar en ook als PDF te downloaden maar als bibliofiel kies ik dan toch voor de papieren variant. Voor wie van gruwelijke boekenplaatjes houdt...



Februari

1. Via Boekwinkeltjes kocht ik (uit de collectie van Ed Schilders) voor € 140,88 euro (inclusief verzendkosten) elf bijzondere uitgaven. Velen komen - blijkens diverse stempels - uit kloosterbibliotheken en hebben dus een Rooms-Katholieke achtergrond. Deze geloofsrichting was (tot grote vreugde van bibliofielen als Gerrit Komrij!), tot ver in de vorige eeuw, verantwoordelijk voor de verschijning van allerlei curieuze, idiote en thans schaarse brochures met een inhoud waarom wij tegenwoordig smakelijk kunnen lachen.


Bijvoorbeeld over dansen!
a. M. Hulot: "Onderrigting over de hedendaegsche dansvergaderingen" (Antwerpen, 1828). Gebonden halflinnen, gemarmerde platten. Op de oorspronkelijke omslag stond: 'AMajorem Dei Gloriam', Bibliotheek van godsdienstige, redekundige en historische boeken, ten gebruyke der Catholyke Jeugd. No. 5.
"De dansvergaderingen zijn byeenkomsten van persoonen van verschillig geslagt, zonderling van jongelingen, welke, bij het geluyd eeniger speeltuygen, te samen zekere bewegingen maeken om zich zelve en andere te vermaeken". Tegen dansfestivals (laat staan de moderne discotheek!).
b. H. Borel: "Over de moderne dansen" (Den Bosch, 1927). "Het moet nu eindelijk maar eens ronduit gezegd worden: de moderne dansen: Foxtrott, Boston, One Step, Two Step, de diverse Blue's, Shimmy's en Charlestons zijn in den grond perverse bewegingen; al dat heenschuifelen en knikken en bibberen en draaien en quasi-elegant likkebaarden en knoeien en wringen gaat naar verboden daad toe".
c. P. van Dorp: "Op tegen de Zedenontaarding! In woord en daad - In boek en beeld - In dans en kleeding" (Amsterdam, 1914). "Maar zulk een oud-Hollandsche klompjesdans staat tot de verbeestelijkte nikkerdansen in de balszalen der hedendaagsche beschaving als de landelijke gezondheid tot de geheime ziekte van een der fijngemanierde lebemänner, die het moderne leven al heeft verbruikt, nog vóór zij aan den ouderdom der Suzannabelagers toe zijn!".


Over gewaagde mode!
d. "Mode-praatjes" (Roermond, 1926). 'Gehouden en genoteerd door een zielzorger', de auteur is Jos. Poels. Een uitgave van het centraal bureau voor eer en deugd te Roermond...
"De toediening der gevraagde H.H. Sacramenten moet door alle Geestelijken openlijk geweigerd worden aan alle personen, ook dus aan kinderen, die zich met tot boven den elleboog onbedekte armen of met ontblooting beneden de hals aan biechtstoel, altaar, of communiebank durven presenteeren, alsmede aan hen, die daar zouden verschijnen met rokken, die niet tot over de knieën afhangen, zonder kousen of met niet tot over de of ten minste tot aan de knieën bedekte bovenbenen".
e. Jac. de Rooy s.j.: "De zin van de kleding" (Roermond, 1947). Opvallende omslag en typografische vormgeving door Ans van Zeijst (1871-1950). Theologie van het kleed. "Wanneer de vrouw erin slaagt door het uiterlijk voorkomen meer op Maria dan op Eva te lijken, dan heeft zij niet alleen zichzelf en haar naaste omgeving, maar ook de beschaving gediend".


Over onwenselijke gezinsbeperking!
f. H.G.: "De groote zonde!" (Breda, 1928). "Die groote Zonde.... is de moedwillige kinderbeperking".

Over een grote tong mond!
g. J. Hillegeer: "De tong" ('s Bosch, 1858). Hoofdstukjes over de 'klagende', 'praatzieke', 'berispende', 'onnuttige', 'twistzieke', 'oorblazende', 'roemende', 'bijtende', 'leugenachtige', 'kwaadsprekende', 'lasterende', 'zwerende', 'verwenschende', 'ontuchtige' en 'godlasterende' tong.

Verder nog:
h. A. Kupfer: "Grundlagen der Menschenkenntnis nach Carl Huters Psycho-Physiognomik" (Malmsbach b. Nürnberg, 1920). Erster Studienband. Inclusief inliggend bijzonder reclamemateriaal van Amandus Kupfer (1879-1952) voor karakterschetsen -tekeningen/-schilderijen op basis van een pasfoto en cursussen 'praktischer Menschenkenntnis'.
i. "Blanke Slavinnen in Nederland" (Amsterdam, z.j. [1932]). Ik bezit al een aardige collectie originele brochures met dit thema. Ter gelegenheid van het verschijnen van: "Onder de toonbank. Pornografie en erotica in de Nederlanden" (Amsterdam, 2018) met daarin een hoofdstuk over 'Blanke Slavinnen' door Ewoud Sanders, verschijnt op dit blog: "Blanke slavinnen; een bibliografie" (die oorspronkelijk geschreven werd bij dit hoofdstuk, maar helaas door de redactie werd geschrapt).
Al wat langer op mijn verlanglijstje stond:


j. Tissot: "Verhandeling over de kenmerken, oorzaken, toevallen, behoedmiddelen en geneeskunde van het onanismus of de zelfbesmetting" (Amsterdam, 1835). Mijn collectie boekjes hierover is natuurlijk niet compleet met de verhandeling van S.A.A.D. Tissot (1728-1797)! De eerste Nederlandse druk van deze befaamde bijbel over de ruggemergtering verscheen in 1771. Dit is de laatste (5de) Nederlandse druk 'vermeerderd met een aanhangsel en op nieuw verbeterd door H.J. Schouten, Med. Doct. te Amsterdam'.

Tot slot, onder het motto: er gaat niks boven het origineel!
k. P.J. Cools: "Over het conserveren van boeken" (Den Haag, 1948). Nummer 24 in de reeks 'Leeszaalwerk' (Geschriften uitgegeven door de centrale vereniging voor openbare leeszalen en bibliotheken). Dit is de originele uitgave die ten grondslag ligt aan de heruitgave (Tilburg, MM) door de Stichting dr. P.J. Cools, die wel meer aardige boekjes heeft uitgegeven. Die moderne uitgave had ik natuurlijk al maar mijn bibliotheek bevat wel meer oorspronkelijke uitgaven samen met latere heruitgaven of facsimile's. Een aardig voorbeeld is: "Amsterdam en de Amsterdammers", waarover  ik eerder schreef.

2. Even langs mijn kringloop en weer met drie boekjes vertrokken (totaal € 4,50 euro).
a. Tussen de oude boeken kwam ik een bizarre titel tegen: "Uw 7 doodsvijanden overwinnen" (Den Haag, z.j. [1941]). Een vertaling uit het Engels ('How to overcome your 7 deadly enemies') die vrij zeldzaam is zowel in openbare verzamelingen (alleen in de universiteitsbibliotheek van Amsterdam) als antiquarisch (één exemplaar voor bijna twee tientjes). Dit exemplaar kostte me € 1,50 euro.
De zeven vijanden zijn volgens de auteur: vrees, spijt, hebzucht, luiheid, eerzucht, zelfbeklag, alcohol en andere 'vluchthavens' en de dood! Dat zijn er volgens mij dan acht, maar goed....
b. A. van der Zijl: "Gerard Heineken. De man, de stad en het bier" (Amsterdam, 2014).
Ik lees graag biografieën van historische persoonlijkheden en dit is typisch zo'n boekje waarvan ik destijds dacht dat ik 'm t.z.t. wel zou tegenkomen in de kringloop voor weinig. Klopt! Voor € 1,75 euro en met wat geduld!


c. S. Nijstad: "De kunsthandel. Van lady Borgony tot Leonardo da Vinci" (Baarn, 1995). Luchtig pocketboekje met avonturen van de antiquair Saam Nijstad (1922-2011). Van hem had ik al: “Van antiquair tot kunsthandelaar. Leven en werk van Saam Nijstad en zijn ontmoeting met de Nieuwe Wereld” (Zwolle, 2004). Over het verschil tussen een antiquair en antiquaar kunt u hier meer lezen!


3. E.-M. Hanebutt-Benz: "Die Kunst des Lesens. Lesemöbel und Leseverhalten vom Mittelalter bis zur Gegenwart" (Frankfurt am main, 1989). Tijdens het bewonderen van enkele highlights uit de collectie van antiquaar Simon Emmering (1914-1999) in het Rijksmuseum (prentenkabinet) zag ik ook een stapeltje exemplaren van deze catalogus liggen. Emmering heeft destijds meegewerkt aan de gelijknamige tentoonstelling en veel materiaal uit zijn collectie werd hierin voor het eerst afgebeeld. Gastheer en conservator Freek Heijbroek verkocht het restant nu voor € 3,50 euro per stuk en een snelle blik op mijn smartphone bij Boekwinkeltjes leerde mij dat ik meteen moest toehappen!

De befaamde prentcollectie Emmering is hier al eens omschreven en bevat talloze afbeeldingen waarop boeken, -boekhandelaren, bibliotheken etc. een bepaalde rol spelen.

4. H. Israëls & A. Mooij: "Aan de achtergracht. Honderd jaar 
GG & GD Amsterdam" (Amsterdam, 2001). Wederom een boekje uit mijn kringloop ditmaal over de ontstaansgeschiedenis van de GG & GD (GGD). Overvloedig via Boekwinkeltjes verkrijgbaar maar niet voor € 1,50 euro!










Januari


1. J.H. Kruizinga: "Ontmoetingen met verzamelaars" (Neerbosch, z.j. [1953]). Boek gekocht via Boekwinkeltjes voor € 8,- euro (incl. verzendkosten).
Ik heb hier verschillende boeken staan van Kruizinga (1913-1996) die vooral veel heeft geschreven over de geschiedenis van de Watergraafsmeer (Amsterdam) waar ik mijn eerste levensjaren doorbracht. Deze publicatie van hem kende ik - vreemd genoeg - niet. Via de blog van de Universiteit van Amsterdam kwam ik er achter dat hierin ook de Amsterdam verzamelaar A.M. van de Waal wordt geportretteerd ('Een liefde in boekvorm', blz. 25 t/m 31), wiens omvangrijke collectie thans bij Bijzondere Collecties (UvA) berust. De uitgave vormt een welkome aanvulling op mijn boeken over verzamelen en verzamelaars.
Tip! Probeer een exemplaar te bemachtigen met de stofomslag. De rode kunstleren band is bepaald lelijk!

2. C. Heijting & J.E. Weihl (W. Heijting): "Ik kijk in mijn oog" (Septemvillis, 2017). Boekje in een beperkte oplage van honderd exemplaren uitgegeven voor familie, vrienden en goede bekenden van Wim en Coby Heijting. Fraaie verzorgde uitgave (Japans gebonden) met foto's van textielobjecten/textilia (Coby Heijting) en haiku's (Wim Heijting). Beiden ken ik via het Nederlands Genootschap van Bibliofielen.

3. "E-legende. Koppermaandag Amsterdam 2018" (Amsterdam, 2018). Boekje van 'De Buitenkant' waar het jaarboek van het Nederlands Genootschap van Bibliofielen wordt gedrukt.
Ik kon een glimlach niet onderdrukken toen ik deze Koppermaandag uitgave ontving.
Ik vlei mij met de gedachte dat velen mijn "Antiquarische taalspelletjes" hebben gelezen dat ik halverwege maart schreef!


4. Dat ik regelmatig op het Amsterdamse Waterlooplein bij Jos Albers leuke dingen koop voor weinig geld is voor mijn trouwe lezers allang geen geheim meer! Ditmaal kocht ik voor slechts € 10,- euro drie boekjes, een vel achttiende eeuws handmarmer en een folio katern achttiende eeuws blanco papier (beide laatste artikelen kan ik prima gebruiken voor reparatiedoeleinden). Totaal dus vijf verschillende dingen voor gemiddeld twee euro per stuk. De drie boekjes zijn:


a. E. Sanders: "Tararaboemdiee & De blikken dominee. De geschiedenis van ons nationale straatlied" (Amsterdam, 1997). Een oude koppermaandag uitgave van 'De Buitenkant', die in een oplage van 500 exemplaren verscheen (en niet in de handel). Ik heb hier wel meer leuke uitgaven staan van Ewoud.
b. "Nieuwe behangsels in artistieke toepassing" (z.p./z.j. [Amsterdam]).
Een vermoedelijk vrij zeldzaam voorbeeldboekje uitgegeven in het eerste kwart van de vorige eeuw door de behangselspapierhandel N.V. Rath & Doodeheefver. Een uitgave waar liefhebbers van schaarse brochures en historische behangsels van smullen!
c. J. Daskam: "De gedenkschriften van een baby" (Amsterdam, 1905). Curieuze titel! Ruim honderdtien jaar oud maar in nieuwstaat en nimmer gelezen, want nog niet opengesneden (en dat laat ik voorlopig zo!). Een snelle blik ter plaatste op mijn smartphone bij Boekwinkeltjes leerde mij dat er slechts twee exemplaren worden aangeboden voor respectievelijk vijftig en zestig euro. Meenemen dus!

5. Kringloopvondsten! Ik ben er gek op. Ditmaal twee niemendalletjes en een belangrijk proefschrift voor in totaal € 5,- euro!


a. G. Néret: "Erotica -19th Century - From Courbet to Gauguin", (Köln, 2001). Boekje met opwindende afbeelding voor mijn bescheiden plankje erotica, (€ 1,50 euro).

b. D. Carasso, M. Gosselink, R. Storm (red.): "De verdieping van Nederland. Duizend jaar Nederland aan de hand van topstukken uit de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief" (Amsterdam, 2005). Gewoon, een aardig boekje voor de heb.... (€ 1,50 euro).
c. I.H. van Eeghen: "Vrouwenkloosters en Begijnhof in Amsterdam van de 14e tot het einde der 16e eeuw" (Amsterdam, 1941). Boek voor € 2,- euro.
Proefschrift van deze legendarische geschiedvorser van Amsterdam, mejuffrouw Isabella van Eeghen (1913-1996) die talrijke publicaties op haar naam heeft staan. Ik zag haar vroeger regelmatig rondscharrelen op het stadsarchief toen dat nog op de Amsteldijk zat.
Een wonderlijke verschijning (wollen kniejurk, panties, witte sportsokken en makkelijke schoenen) die zich er niet voor schaamde om in de lunchpauze een bekertje vla op te lepelen om vervolgens het bekertje langs haar uitgestoken tong te draaien om de laatste restjes er uit te likken!
Er stonden maar liefst twee exemplaren in mijn kringloop en dan kies je natuurlijk de mooiste. In dit geval een exemplaar met de losse stellingen en een klein kaartje met de tekst: "In opdracht van de schrijfster. Heerengracht 466 - Amsterdam-C." (vrienden of recensie-exemplaar?). Tot mijn verbazing wordt de uitgave momenteel nergens op Boekwinkeltjes aangeboden, wel op Antiqbook bij een Belgische antiquaar voor vijftig euro! Koopje dus!

6. K.O. Meinsma: "Middeleeuwsche Bibliotheken" (Amsterdam, 1902).
Boek gekocht via Boekwinkeltjes voor € 18,25 (incl. verzendkosten). Aardig detail is het etiketje aan de binnenzijde van boekbinder F.C. Koster in Amsterdam die dit exemplaar van een harde kartonnen band voorzag voor het Leesmuseum in Amsterdam (zoals uit de stempeltjes blijkt).
Proefschrift (incl. de stellingen) dat nog steeds bruikbaar is en wetenschappelijke waarde heeft (net als het voorgaande van I.H. van Eeghen). Ik had al de fotografische herdruk van het hoofdstuk over de Librye te Zutphen dat in 1988 apart verscheen bij de Walburg Pers. Het begeerde complete proefschrift kan ik nu van mijn verlanglijstje strepen.

7. Bij Werner Eichel een Duits antiquariaat (in Unna) kocht ik de eerste acht delen (van twaalf) van “Amsterdams Geheimnisse. Von L. van Eikenhorst” voor € 62,50 euro (incl. verzendkosten). 
Deze zeldzame vertaling van een Nederlandse roman verscheen in twaalf delen (drie banden, 1-4/5-8/9-12) in de serie: “Das bellettristische Ausland, herausgegeben von Carl Spindler. Kabinetsbibliothek der Classischen Romane aller Nationen” (Stuttgart, 1845). 
Zie verder mijn (komende) blog: "Verborgenheden van Amsterdam".

8. Verzamelen is ook in contact komen met verzamelaars en verzamelingen. Dat heeft vaak plezante gevolgen. Behalve het ontstaan van vriendschappen is er het uitwisselen van kennis, ervaringen en soms ook geschenken in de vorm van  aangenaam bibliofiel drukwerk. Een voorbeeld daarvan is (naast aanwinst nummer 2) deze jaarwisseling uitgave: "Tijdgenoot" (Den Haag, 2018). Een gedichtje van de, naar ik vrees onder jeugdige lezers geheel vergeten, J.A. dèr Mouw (1863-1919). De oplage, 'bestemd voor vaste gasten van het Multatuli cafe in Amsterdam (Bijzondere Collecties/UvA) en enkele anderen' bestond uit slechts 15 exemplaren (en mijn exemplaar is nummer 15). Gekregen van 'iemand' die ook langs deze weg hartelijk wordt bedankt.

9. Twee kringloopvondsten (zie ook aanwinsten onder nummer 5).
a. A.Th van Deursen: "Mensen van klein vermogen. Het kopergeld van de Gouden Eeuw" (Amsterdam, 1991). Niet een echte aanwinst, want deze ingebonden uitgave met stofomslag (voor € 2,50 euro) vervangt de paperbackversie uit dezelfde kringloop die op zijn beurt de oorspronkelijke vier deeltjes verving die eind jaren zeventig verschenen bij Van Gorcum in Assen (en die ik tijdens mijn studietijd al had gekocht). Wat mij betreft een klassieker. Van Deursen weet zijn enorme kennis samen met heel veel informatie altijd op een (althans voor mij) prettige manier te presenteren.


b. W.J. Simons: "Het woord gedrukt. Boeken en mensen [Een boek over boeken]" (Amsterdam, 1986). € 1,25 euro. Boeken over boeken vind ik altijd leuk en ik heb hier ook al wat van deze auteur staan. Er zit een kaartje in met de volgende tekst: "Voor hen die tot het laatst toe lid waren van de Wereldbibliotheek-Vereniging is nu als premie verschenen 'Het woord gedrukt' door Wim J. Simons. Wij doen u hierbij uw exemplaar toekomen. Omdat het boek het medium was dat de leden van de W.B.-Vereniging met elkaar verbond is deze laatste premie aan het boek gewijd. De Wereldbibliotheek-Vereniging is nu ontbonden, maar het boek zal altijd blijven! Amsterdam, voorjaar 1987".


10. Vijf theologische brochures over de vraag of het gebruik van de vloek 'G.v.d.' een doodzonde is.
Vier (a, b, c en d) gekocht via Boekwinkeltjes uit de collectie van Ed Schilders voor in totaal € 48,- euro (inclusief verzendkosten).
a. Patre Waltero, capuccino (L.A. Ruigrok): "Dissertatie Theologica de blasphemia Neerlandica..." (Tilburg, 1902).
b. Pater Walterus, capucijn (L.A. Ruigrok): “Colloquium doctum over den Grooten Hollandschen Vloek“ (Tilburg, 1905).
c. E. Brahms: "Dissertatio de formula 'G.v.d.', Deus damnet me" (Amsterdam, 1904).
d. P.L. Manise: "A propos de blasphème. Étude de quelques lucutions françaises prétendument blasphématoires" (Rome/Tournai, 1908)
e. E. Brahms “De formula S.N. de D.” (Lutetiis Parisiorum [Parijs], 1908). Brochure, gekocht bij antiquariaat Lezenaar (Hasselt/België) € 42,- euro (inc. verzendkosten).
Zie hierover mijn blog: "Deus damnet me..., S.N. de D..., G.v.d.!".