Tabbladen

vrijdag 17 januari 2014

Sneupen 2.0, de digitale sneuper



Het verlangen naar de boekenjacht, de kik van een bijzondere vondst en de kortstondige bevrediging die elke nieuwe aanwinst oplevert zijn nog steeds aanwezig. Toch is er een sluipend veranderingsproces gaande.

In zijn laatste uitgave van het “Boekwoorden Woordenboek” (Amersfoort, 2011) schrijft J.A. Brongers in de inleiding: “Moderne ontwikkelingen als internet of schaalvergroting gelden voor alle typen winkels, maar er blijven toch kleinere of specialistische bestaan (en er komen er terug) omdat sommige winkeliers het neringdoen zelf gezellig vinden. Handel is zowel voor kopers als verkopers een sociaal proces. Dit laatste geldt zeker voor boekhandelaars; een (raadgevend) gesprek met een klant leidt voor de klant vaak tot een aankoop van een titel die ‘achter’ lag of voor de handelaar tot inkoop van boeken waar, misschien dezelfde klant, op uitgestudeerd bleek te zijn. Bovendien, serieuze potentiële kopers willen graag een boek, voor zij het eventueel kopen, voelen, zien, doorbladeren en beoordelen; dat kan bij internet niet of moeilijk” (blz. 10).

Er zit veel waars in dit citaat maar het voorbestaan of zelfs terugkomen van (specialistische) boekwinkels omwille van zoiets als ‘gezelligheid’ zie ik niet gauw gebeuren. Als ik naar mijn boekenkasten kijk of mijn blog doorlees kom ik maar tot één conclusie; ik koop steeds meer boeken via internet en bezoek steeds minder antiquariaten, boekhandels (en boekenmarkten). De enkele keer dat ik nog in een antiquariaat kom is het omdat ik een bepaalde titel (gevonden bij hen via internet) wil beoordelen, omdat ik een boek (betaald via internet) kom afhalen of gewoon een praatje.

Begrijp me goed, ik betreur het verdwijnen van het winkelantiquariaat. Ik mis de gezelligheid, de sfeer, het eindeloze geklets over het wereldje met de handelaar en de talrijke aangename ontmoetingen met medesneupers. Desondanks begrijp ik ook heel goed de antiquaar die duizenden euro’s aan huur en bijkomende kosten voor welgeteld vier winkelklanten per week liever in zijn zak steekt nu de marges door internet toch al klein(er) zijn geworden en hij via dat kanaal al meer boeken verkoopt dan via de winkel. Het blijft voor hem/haar natuurlijk wel handel en geen hobby (al doen de inkomsten soms anders vermoeden).

Belangrijker vind ik de vraag of het uiteindelijk radicaal verdwijnen van het winkelantiquariaat ook de doodsteek is voor de verzamelaar en meer in het bijzonder ‘het sneupen’?
Naar mijn bescheiden mening niet.
De veranderingen door internet in de wereld van het antiquarische boek zijn (helaas) onvermijdelijk en onomkeerbaar maar boeken en verzamelaars zullen altijd blijven bestaan. Wat moet veranderen is de manier waarop wij zoeken naar bijzondere boeken, onze manier van sneupen dient te evolueren. De veranderingen door internet, digitalisering en automatisering nopen de verzamelaars tot digitaal sneupen.
Toegegeven; dat nieuwe 'sneupen 2.0' kent dan wel niet dezelfde gezelligheid en sfeer die het ouderwetse sneupen in het winkelantiquariaat vroeger bood maar het heeft wel tal van voordelen.

Zo is het gericht zoeken naar een titel thans een fluitje van een cent. Vroeger liep ik stad en land af in de hoop het desbetreffende boek tegen te komen. Soms had ik geluk en in dat geval hapte ik meteen toe. Je moest wel want je wist niet of je het boek ooit weer elders (en tegen welke vraagprijs?) zou tegenkomen. Als je het liet liggen was het de volgende keer weg, zeker weten!

Dat onmiddellijk blindelings kopen is er tegenwoordig niet meer bij, uitzonderingen daargelaten zoals deze uitgave. We zitten immers allang in de situatie dat internet niet alleen de keus groter heeft gemaakt maar ook de toegang naar kennis en achtergrondinformatie om uiteindelijk de beste keus te kunnen maken. Daarom zie ik bezoekers in antiquariaten, boekhandel en zelfs de kringloop steeds vaker al dan niet heimelijk ‘in een hoekje met hun boekje’ hun smartphone raadplegen om te kijken wat de beschrijving en vraagprijs elders is en of de gevonden informatie een voorgenomen aanschaf in de weg staat. Ter geruststelling; ook Ton Kok van het gelijknamige Amsterdamse antiquariaat zie ik regelmatig met een aftands laptopje de Spui boekenmarkt afsneupen.

Persoonlijk vind ik dat online gerommel direct onder de neus van een antiquaar wat gênant. Wat galanter vind ik het te vragen naar diens adreskaartje of een papiertje om wat aantekening te maken (boektitel, prijs en bijzonderheden). Thuis zoek ik dan op mijn gemak uit hoe of wat. Pas als ik er - na een diepe duik in het internet – honderd procent van overtuigd ben dat ik het beste exemplaar tegen de beste prijs heb gevonden koop ik het en dat is lang niet altijd het exemplaar waarmee mijn zoektocht in het antiquariaat of op de boekenmarkt begon.

De inspiratie die ik vroeger opdeed in de winkel of op de markt doe ik nu vaak op in mijn eigen bibliotheek. Talloze interessante, obscure en verzamelwaardige uitgaven ben ik op het spoor gekomen door het bestuderen van de literatuuropgaven van reeds in mijn bezit zijnde oude en nieuwe boeken. Een voorbeeld daarvan is deze uitgave. Ook het – zo op het oog – doelloos bladeren op diverse antiquarische boek- en veilingwebsites levert vaak nieuwe ideeën en inspiratie op. Type een trefwoord in, een auteur, een titel of jaartal (of een combinatie daarvan) en klaar is Kees Perkamentus.


Koopjes en spectaculaire vondsten zijn - ondanks en dankzij internet - nog steeds mogelijk. Dat bewijst mijn weblog keer op keer zoals deze uitgave die ik via Boekwinkeltjes kocht.
Realiseer je dat de boekenjachtgronden zich niet meer beperken tot ‘de Veluwe en omstreken’. Kijk, zoek en jaag dus vooral wereldwijd! Regelmatig heb ik in Amerika, Engeland of Duitsland een boek gekocht omdat het aangeboden boek niet alleen kwalitatief beter was maar ook veel goedkoper dan in Nederland (zelfs inclusief de verzendkosten). Zo komen al mijn boeken over de opgravingen van Troje door Heinrich Schliemann uit Amerika of Engeland.

Slechte ervaringen en miskopen zijn daarbij tot dusver uitgebleven. Je van tevoren uitvoerig laten informeren, desnoods foto’s vragen en kopen bij betrouwbare antiquariaten aangesloten bij een beroepsvereniging als de ILAB, NVvA of BOB gaven vooralsnog genoeg garantie. Grote particuliere aankopen, zoals deze, komen bij mij zelden voor en beoordeel en reken ik ter plekke af.

De digitale sneuper medeschuldig aan het verdwijnend winkelantiquariaat? Ongetwijfeld, evenals de economische en technische veranderingen, de vercommercialisering, het toenemend hybride koopgedrag en….. het winkelantiquariaat dat besloot over te schakelen op internet.

2 opmerkingen:

  1. Ik ben het helemaal eens met die analyse. Ik koop daarom ook niet minder, wel anders, gerichter en uit meerdere bronnen. En een vondst in een antiquariaat is steeds mooi meegenomen en dikwijls een startpunt.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Inderdaad. Er zijn nog steeds vele vele boekenverkoopstromen, er wordt gretig gekocht en verkocht. Zie het succes van catawiki. Men wil graag kopen en verkopen en dat gebeurt dan dus ook, maar niet meer via het ouderwetse, en voornamelijk te logge antiquariaat en veilinghuis: de meeste antiquariaten zijn 'te duur', gaan maw niet met hun tijd mee, er is nu eenmaal boekenprijsinflatie, ze moeten uit hun monopolie-toren en doen er vaak ook, als ze online verkopen, te lang over om te verzenden. Hun aanbod blijft ook lang hetzelfde, veel boeken staan bv al jaren online of in de winkel. Verzend duurt soms wel een week, terwijl de gemiddelde boekwinkeltjesverkoper het dezelfde dag nog opstuurt. Tsja, wie krijgt dan de meeste klanten? Zelfde verhaal Bubb Kuyper etc.: 2 per jaar een veiling? Da's echt te lang wachten. Er zijn ook altijd dezelfde kopers, geen lol aan. Op catawiki kan je vrijwel elke dag bieden op boeken, prenten en kunst. En die leveren voor de verkoper netto vaak meer op dan als hij ze aan/via antiquariaat of een traditioneel veilinghuis had verkocht. The times they are a-changing maar tegelijkertijd verandert er weinig. Ik denk dat men wel minder koopt overigens, sommige boeken zijn gewoon overbodig dankzij digitalisering, maar mooie bandjes, handschriften, mooie kunstboeken en catalogi, aangeraakte beroemde boeken etc. vinden nog steeds aftrek. Niks aan de hand. De ondergang van Polare zegt dan ook niks, dat is gewoon, en was altijd al, gewoon een flutbedrijf met slechte zakelijk leiding en geen kennis van (antiquarische) werkelijkheid.

    BeantwoordenVerwijderen