Het jaar geboekt, juli 2026

In 'Het jaar geboekt, [maand en jaar]' houd ik bij wat ik gedurende een maand bij elkaar verzamel inclusief 'de cijfers', soms met toelichting en/of opmerkingen. Ik begon hiermee in 2018, aanvankelijk als aparte rubriek (onder een eigen tabblad). Met ingang van 2024 publiceer ik mijn maandoverzichten direct op de 'homepage'. Na afloop van het jaar geef ik een totaaloverzicht in '[Jaar] geboekt. Een jaar in feiten en cijfers'.

Juli 2026; de cijfers...

Totaal aantal objecten: 10.

Gekocht: 9.

Gekregen: 1.

Totaal uitgegeven: € 740,- euro (incl. verzendkosten).

Gedeeld door 9 is gemiddeld: € 82,22 euro per object.

Via (online) antiquariaat: 3 (7, 8, 9).

Via boekenmarkt: 6 (1, 2, 3, 4, 5, 6).

Modern: 2 (5, 10).

Old & rare: 8 (1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9).

Juli 2026: de aanwinsten...

1. L. de Labessade: "Le droit du seigneur, et la rosière de Salency" (Paris. 1878). Fraai gebonden in een moderne half leren groene band met (valse) ribben. Boekblok niet afgesneden en de originele papieren omslag meegebonden. Rugtitel en ornamenten in goud; platten bekleed met groen marmerpapier. Eén van de 100 luxe exemplaren. Franse studie over het 'Jus Primae Noctis', waarover ik eerder schreef. Gekocht op de Amsterdamse Spui boekenmarkt bij Eric Klee (Antiquariaat De Uilenspiegel) voor € 35,- euro.

2. H.F.K. Günter: "Rassenkunde des Jüdischen Volkes" (München, 1931). Hans Günther (1891-1968), die bekend stond als 'rassengünther' en de 'rassenpapst', was een  prominent NSDAP-lid (Hitler verleende hem het gouden partij-insigne). Deze uitgave van hem behoort tot de meest invloedrijke publicaties over rassenstudies uit het interbellum en werd in de loop der jaren in talloze edities verspreid. Het boek systematiseert het onderwerp binnen een vast classificatiekader, waarbij antropometrische observaties, fysiognomische interpretaties en voorbeelden uit de cultuurgeschiedenis worden gecombineerd tot een samenhangend beeld. Tabellen, kaarten en talrijke illustraties, die de tekst begeleiden, zijn kenmerkend. Het doel is een ogenschijnlijk wetenschappelijke beschrijving van de 'Joodse' bevolking, waarbij verregaande conclusies worden getrokken over afkomst, karakter en levensstijl op basis van uiterlijk meetbare kenmerken. Gekocht op de Amsterdamse Spui boekenmarkt bij Axe van Maanen (antiquariaat Klikspaan) voor € 35,- euro.

De volgende vier objecten (3, 4, 5 en 6) kocht ik op de Dordtse boekenmarkt. Ik schreef er over in: "De Dordtse boekenmarkt en wat ik daar vond..."

3. B. Kruitwagen: "Hoe men vroeger drukfouten bij het publiek aandiende" (z.p. [Amsterdam], z.j. [1925]). Uitgave 'Niet in den handel'. Overdruk uit: 'Het tarief'; Kerstnummer 1925, p. 14-19. Uitgegeven door de Federatie der werkgevers-organisatiën in het boekdrukkersbedrijf. Ik bezit nu alle drie de varianten van deze uitgave. Samen met nr. 4 en nr. 5 gekocht bij antiquariaat EmporiumCS voor € 120,- euro.

4. "Lijst van geschriften, welke als aanstotelijk voor de eerbaarheid zijn te beschouwen (artikel 240 Wetboek van Strafrecht)" ('s Gravenhage, z.j. [1959?]. Uitgave 'vertrouwelijk' van het Ministerie van Justitie, directie Politie. Bevat een lijst met titel, schrijver en uitgever van 508 uitgaven die onder de toonbank of via onderlinge netwerken werden verkocht en verspreid.

5. A. Gerits (ed.): "For Bob de Graaf, Antiquarian Bookseller, Publisher, Bibliographer. Festschrift on the occasion of his 65th birthday" (Amsterdam, 1992). Met losse vooraankondiging- / intekenbriefje en Tabula Gratulatoria met de intekenaren. Deze uitgave kostte destijds - buiten de voorintekening - maar liefst ƒ 132,50 gulden (ongeveer € 285,- euro nu!). Ik bezit verschillende van dergelijke huldeboeken, waaronder het persoonlijk exemplaar van de vader van de boekwetenschap, Hermann de la Fontaine Verwey (1903-1989) dat verscheen bij zijn zilveren jubileum als bibliothecaris (directeur) van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam. Ik schreef daarover in: "Herinnering aan 't vooronder".

6. Blad uit een album met handtekeningen verzameld door 'mejufvrouw A.C. Kooij'. Aan de ene zijde een korte bijdrage van de schrijfster A.L.G. Bosboom Toussaint, gedateerd Amsterdam 14 april 1868. Aan de andere zijde een bijdrage (gedicht, handtekening en portretfoto) van Nicolaas Beets, gedateerd 21 februari 1868. 
Gekocht bij BiblioBLU voor € 100,- euro.

Uit de collectie boeken van A.W. de Kool, eigenaar van kunsthandel De Kool in Dordrecht, kocht ik drie uitgaven (7, 8 en 9) voor in totaal € 450,- euro.

7. A.H. Geszner (pseudoniem van Adolph Heinrich Meltzer): "Laura of de kusch in zijne uitwerkzelen" (Amsterdam, 1795). Titeluitgave uit 1793 (alleen het titelblad werd opnieuw gedrukt). Vertaling uit het Duits van: "Laura, oder: der Kuß in seinen Wirkungen" (Berlin, 1792). In de Duitse versie zijn de (identieke) illustraties gesigneerd en voorzien van titels. Zie ook: M. Buisman J. Fzn.: "Populaire prozaschrijvers  van 1600 tot 1815" (nr. 1589). Gebonden in een smaakvol modern roodbruin leren bandje.

8. P.C. Hooft: "Vervolgh der Nederlandsche Historien, seedert het ooverlyden van Prins Willem, tot het einde der Landtvooghdyschap des graaven van Leicester" (Amsterdam, 1654). Folio, gebonden in perkament. Ex-libris Jos van der Steen. De laatste zeven (postuum gepubliceerde) hoofdstukken (boek 21 t/m 27) van de in 1642 verschenen "Nederlandsche Historiën", het opus magnum van P.C. Hooft. Over mijn exemplaar met portret van Hooft schreef ik: "Een gekleurd portret" (2009) en: "Provenance" (2010). Over de aanschaf van dit boek, lees: "Dordts vervolg(h)".

9. Leporello (29 bladen papier, 9.5 cm. breed x 17.5 cm. hoog), dubbelzijdig beschreven met rode en zwarte letters in het Sanskriet (Devanagari). Aan één zijde tien geschilderde erotische afbeeldingen. Negentiende eeuws? Curiosum dat ik nog eens nader moet gaan uitzoeken...

10. K. Thomassen en J.A. Gruys: "The Album Amicorum of Jacob Heyblocq. Facsimile editie / Introduction, transcription, paraphrases & notes to the facsimile" (Zwolle, 1998). Cassette met het oblong album amicorum in facsimile en een begeleidende uitgave. Gekregen van mijn blogredacteur Reinder Storm.

Dordts vervolg(h)

Het is zondag 26 juli, even na tien uur 's ochtends, als ik de auto in garage Achterom in het centrum van Dordrecht parkeer. Exact drie weken daarvoor deed ik dat ook al om - na vijftien jaar - weer eens een bezoek te brengen aan de Dordtse boekenmarkt. Enfin, u kunt over die memorabele dag uitgebreid lezen in: "De Dordtse boekenmarkt en wat ik daar vond...".

Vele honderden lezers gingen u voor en ik kreeg van verschillende kanten reacties op dit uiterst populaire stuk. Eén daarvan was van de heer A.W. de Kool, de eigenaar van kunsthandel De Kool, het winkeltje in de Voorstraat waar ik die museale boekhistorische topvondst deed. Hij bedankte me voor het mailen van de link naar het lezenswaardig verslag dat hij met veel genoegen had gelezen en ondertekende met; "Hoogachtend, Uw wat vermoeid uitziende A.W. de Kool". Iemand met gevoel voor ironie en humor, dat mag ik wel...

Twee weken later ontvang ik van hem een tweede mail als ik aan de haven van het zonnige Friese Grou van een smakelijke lunch geniet. Mijn blog - lees ik - heeft hem meer dan duidelijk gemaakt dat ik een onverzadigbare verzamelaar ben en hij juicht dat toe!

Hij schrijft dat hij beschikt over een aardige verzameling boeken uit de 17de, 18de en 19de eeuw en geeft enkele voorbeelden. In verband met zijn gevorderde leeftijd wil hij daarvan wat verkopen en vraagt of ik wellicht interesse heb? Dat heb ik zeker en zo krijgt mijn blog een onverwachts Dordts vervolg.

Ik word ontvangen in een smaakvol met oude en moderne kunst ingericht appartement. Onder het genot van een kopje koffie praten we wat over boeken, terwijl ik met een schuin oog loer naar de boekenkast in een hoek van de kamer. Die is gevuld met drukwerk uit drie eeuwen. Het merendeel Nederlandse letterkunde (wat niet verbazingwekkend is voor een oud-docent Nederlands). Bredero staat er, evenals Langendijk, Vos, Huygens, Krul, Hooft en Vondel. Alles gekocht in een tijd dat er nog hoge prijzen werden gevraagd (en betaald) voor Nederlandse literatuur uit de zeventiende, achttiende en negentiende eeuw. Sommige uitgaven heb ik al, soms nog maar net, zoals een driedelige Poot (gedichten plus vervolg), de luxe-editie op groot papier, gebonden in perkament (zie mijn aanwinstenlijstje van mei 2026, nr. 9). 

Ik neem ze stuk voor stuk ter hand. Wat is de conditie van het boek en om welke uitgave gaat het? Soms raadpleeg ik even de STCN. Zo blader ik bijvoorbeeld in een in perkament gebonden tweedelige "Koren-bloemen, Nederlandsche gedichten" ('s-Gravenhage, 1658) van Constantijn Huygens (1596-1687). De vraagprijs is mij echter te pittig, zeker met de actuele veilingprijzen in mijn gedachten. Bij Bubb Kuyper wordt 'Koren-bloemen' regelmatig aangeboden en niet verkocht (of voor een schamele honderd en nog wat euro's afgehamerd). Eveneens buiten mijn voorgenomen budget valt een in perkament gebonden exemplaar van Huygens: "Vitaulium. Hofwyck. Hofstede vanden heere van Zuylichem onder Voorburgh" ('s-Gravenhage, 1653). Bijzonder is de handgeschreven opdracht voorin (namens de auteur) van Hen(d)rik Bruno (1617-1664), die in 1639/1640 gouverneur was van Huygens zoons. "Vitaulium" geldt als het bekendst voorbeeld van een hofdicht, een genre waarin een buitenplaats - in dit geval Hofwijck - met zijn tuin(en) centraal staat en wordt bezongen. Even terzijde; zes jaar geleden schreef ik in: "Puzzelstukje" over een ander hofdicht: "Gezangen voor Elsryk" (In: "Dichtlievende Uitspanningen" (Amsterdam, 1735), geschreven door Jan Baptista Wellekens (1658-1726). 

Na alle boeken te hebben bekeken selecteer ik uiteindelijk drie boekjes die ik koop (ze zijn terug te vinden in mijn aanwinstenlijstje van juli 2026, nrs. 7, 8 en 9). Het meest in mijn nopjes ben ik met een in perkament gebonden: "Vervolgh der Neederlandsche Historien, seedert het ooverlyden van Prins Willem, tot het einde der Landtvooghdyschap des graaven van Leicester" (Amsterdam, 1654). Het zijn de laatste zeven hoofdstukken (boek 21 t/m 27, 333 bladzijden) van P.C. Hooft's in 1642 verschenen opus magnum: "Neederlandsche Histoorien". Het "Vervolgh" verscheen na het overlijden van Hooft (1581-1647).

Zijn zoon Arnout Hellemans Hooft voltooide het manuscript, maakte het persklaar en liet het uitgeven bij Joan Blaeu. Los ingebonden exemplaren van het "Vervolgh" kwam ik antiquarisch niet zo vaak tegen. Vaker zag ik het "Vervolgh" samengebonden met de tweede druk van de "Neederlandsche Histoorien" (1656).

Als ik beide (folio) uitgaven in mijn bezit naast elkaar leg valt direct het verschil in formaat op. De zetspiegel (het met tekst bedrukte gedeelte) is echter in beide even groot (ca. 15 cm. breed x 26 cm. hoog). Het verschil komt door de zeer ruime witmarges van mijn "Neederlandsche Histoorien" (onder maar liefst 7 cm.!). In 1677 werden beide boeken opnieuw gezet en in zijn geheel uitgegeven (daarna nogmaals in 1703).

Over mijn fraaie exemplaar van Hoofts': "Neederlandsche Histoorien schreef ik lang geleden in: "Een gekleurd portret" (2009) en: "Provenance" (2010). De foliant - voorzien van met perkament overtrokken houten platten en koperen sloten - stond al sinds 1984 in mijn bibliotheek en kreeg nu pas, na tweeënveertig jaar, zijn (Dordts) "Vervolgh".

Het jaar geboekt, juni 2026

In 'Het jaar geboekt, [maand en jaar]' houd ik bij wat ik gedurende een maand bij elkaar verzamel inclusief 'de cijfers', soms met toelichting en/of opmerkingen. Ik begon hiermee in 2018, aanvankelijk als aparte rubriek (onder een eigen tabblad). Met ingang van 2024 publiceer ik mijn maandoverzichten direct op de 'homepage'. Na afloop van het jaar geef ik een totaaloverzicht in '[Jaar] geboekt. Een jaar in feiten en cijfers'.

Juni 2026; de cijfers...

Totaal aantal objecten: 4.

Gekocht: 3.

Gekregen: 1.

Totaal uitgegeven: € 194,50 euro (incl. verzendkosten).

Gedeeld door 3 is gemiddeld: € 64,83 euro per object.

Via museumwinkel: 1 (3).

Via Marktplaats: 1 (2).

Bij de drukker/uitgever: 1 (4).

Modern: 2 (1, 4).

Marge & klein bibliofiel drukwerk: 1 (3).

Old & rare: 1 (2).

Juni 2026: de aanwinsten...

1. "Jaarboek van het Nederlands Genootschap van Bibliofielen 2025" (Amsterdam, 2026). Nummer XXXIII. Als lid (en redactielid) ontving ik mijn exemplaar per post, want ik kon (voor het eerst sinds ik lid werd!) niet aanwezig zijn op de jaarvergadering van ons Genootschap en de uitreiking van het jaarboek.

2. G.G. Pekelharing: "Trekhondenwet 1910" (Zwolle, 1936, zesde druk). Voor mijn verzameling brochures e.d. over trekhonden en de anti-trekhondenbond. Lees hierover meer in "Cesar: een honds bestaan...". Gekocht via Marktplaats voor € 25,- euro (incl. verzendkosten).

3. I. Boom: "Irma Boom Book Activist 2026-1986" (Tokyo, 2026). De vierde editie van dit kleine boekje met een overzicht van alle Boom- uitgaven, bijgewerkt en aangevuld met 500 pagina's (totaal ruim 1500 bladzijden) plus 'Appendix' (176 blz.). Verschenen bij de opening van de grote overzichtstentoonstelling in Tokio/Japan op 5 juni 2026 (atelier Muji Ginza). Gesigneerd exemplaar (24/300) voor mijn collectie gesigneerde Boom-uitgaven. Gekocht via Dutch Museum Gift Shop voor € 120,- euro (incl. verzendkosten).

4. W. Cappers: "Buitenveldert als buitenbeentje. Geschiedenis van een katholieke begraafplaats" (Leeuwarden, 2026). Op 14 juni 2026 gepresenteerd op de R.K.-begraafplaats, laten signeren en meegenomen. In het boek wordt ook gerefereerd naar mijn blog (blz. 490, 'websites'): "Buitenveldert; een stadswijk verzameld", waarin ik wat schreef over de R.K.-begraafplaats Buitenveldert. Gekocht voor € 49,50 euro.