Zeven dozen, honderdveertig boeken

Al geruime tijd liep Perkamentus met het plan om zijn huiskamerbibliotheek (niet te verwarren met de meer belangrijke studeerkamerbibliotheek) grondig uit te dunnen. Over het 'wieden' van mijn bibliotheek schreef ik al eens iets in 2009 in: "Geen plek!", maar sindsdien ontbrak de noodzaak door simpelweg meer boekenkasten aan te schaffen en de beschikbare ruimte anders in te delen. Lange tijd geeft dat lucht en ruimte maar uiteindelijk is het uitstel van executie en bereik je het punt dat er geen ontkomen meer aan is. De ruimte is op, de kasten barsten uit hun voegen, de planken buigen door en de boekenstapels groeiden tot aan het plafond. Wie regelmatig mijn Twittergekwaak leest zal het niet verbazen want de laatste tijd klaagde ik regelmatig over het toenemende ruimtegebrek en mijn alsmaar groeiende bibliotheek. Het werd de hoogste tijd voor een rigoureuze aanpak.

En zo trok ik er gisteren - op een zonnige wereldboekendag 2022 - met de fiets op uit om tien verhuisdozen te kopen bij mijn lokale Gamma. Niet meteen, maar op de terugweg, want eerst fietste ik naar de Amstelveense boekhandel Blankevoort om daar een exemplaar aan te schaffen van een net verschenen boekje waarover later meer.

Thuisgekomen begon ik na de lunch met 'de grote schoonmaak'. Na ongeveer anderhalf uur resulteerde dat in zeven dozen gevuld met honderdveertig boeken, waaronder zeven seriewerken. Heel veel daarvan verwierf ik lang geleden en stond hier dus al jaren in de kast te verstoffen. De Lekturama reeks: "Grote Mysteries" bijvoorbeeld kocht ik - deel voor deel - van mijn zakgeld, midden jaren zeventig van de vorige eeuw, toen ik nog op de middelbare school zat. En de bij antiquaar Nico Israel verschenen herdruk van het: "Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek" (tegenwoordig geheel online te raadplegen) verwierf ik de op veiling van de bibliotheek van Boudewijn Büch bij Bubb Kuyper. De set zat toen nog strak in zijn originele plastic verpakking en de veilingmedewerker die me hielp met dragen naar de auto vermoedde in mij een Büchaanbidder toen hij eerbiedig vroeg of ik ze ingepakt liet of toch zou gaan gebruiken... 
Het is overigens maar een druppel op de gloeiende plaat. Er is weliswaar wat meer ruimte in mijn huiskamerbibliotheek gekomen maar die kon grotendeels direct met boeken worden opgevuld die daar al op de rijen lagen of op de kasten stonden.

Waar gaan al die afgeschreven boeken naartoe? Ik heb nog geen flauw idee, vermoedelijk grotendeels naar de kringloop of iets dergelijks. Terwijl ik daarover (en bij gebrek aan een auto voor het transport) nadenk zullen er wellicht nog wel wat meer boeken in de openstaande dozen ploffen. Ik sluit zelfs een tweede grote selectieronde niet uit. Eén boekje ontsprong de dans (voorlopig) en geef ik door aan mijn blogredacteur Reinder Storm. 

Terug naar boekhandel Blankevoort waar ik een nieuw boekje kocht (en dat doe ik zelden...). Het gaat om: "Franse Tirannie. Het rampjaar 1672 op school" (Zwolle, 2022). Het is een hertaling van een zeventiende eeuws schoolboekje dat tot ver in de 18de eeuw werd herdrukt en waarvan ik een exemplaar bezit uit 1742 (zie mijn aanwinstenoverzicht van november 2021, nr. 10).
Het valt me op dat hertalingen van lang geleden uitgegeven boeken (voorzien van achtergrondinformatie over de auteur, de uitgave en receptiegeschiedenis) de laatste jaren populair zijn (en dan heb ik het dus niet over facsimile-uitgaven). Voorbeelden daarvan uit mijn bibliotheek zijn: "De Hollandsche Natie" van J.F. Helmers, "Batavia" van H. Junius, "De Ystroom" van J.A. van der Goes en dan nu de "Franse Tirannie" waarvan ik (u ziet ze hier gebroederlijk naast elkaar) ook de originele uitgaven bezit.

Naschrift

De dozen zijn begin september geschonken aan (en afgehaald door) de Vereniging Historisch Amstelveen (VHA), waarvan ik een van de oprichters ben (alsmede de eerste secretaris gedurende twee termijnen) om te verkopen en de verenigingskas te spekken.

Over mijn bibliotheek

“Ik zou graag wat foto’s van je bibliotheek zien en/of lezen over de kasten, inrichting etc.” was het antwoord op mijn Twitter-vraag over welk onderwerp mijn volgende blog post moest gaan.

Een voor de hand liggend antwoord en onderwerp. Talloze bibliofielen hebben al eens over hun bibliotheek geschreven, zoals Alberto Manguel in zijn “De bibliotheek bij nacht” (Amsterdam, 2007) en Jacques Bonnet met: “Een boekenkast vol geesten” (Amsterdam, 2009). Maak u geen illusies, op een dergelijke literaire wijze lukt mij dat niet. Daar leent dit medium zich niet voor en bovendien beschik ik niet over het enorme aantal boeken waarover beide auteurs beschikken. Ik vermoed dat er maar één overeenkomst bestaat tussen onze bibliotheken; lid worden en (uit)lenen is helaas niet mogelijk.

Op prachtplaatjes a la ‘Bookshelf Porn’ of  ‘Beautiful-Libraries’ hoeft u bij mij ook niet te rekenen. Het pijpenlaatje dat ik ‘mijn’ kamer mag noemen is 3.83 meter lang en 2.24 meter breed en ik moet zodoende woekeren met de beschikbare ruimte. Ruimtegebrek (naast geld!) voorkomt dat ik beschik over een showbibliotheek die zich leent voor fotogenieke plaatjes maar bovendien verhindert het een al te strikte indeling van de kasten. Weliswaar probeer ik mijn dierbare vrienden zoveel mogelijk op onderwerp bij elkaar te plaatsen maar vaak lukt dat gewoonweg niet. Mijn bibliotheek draagt daarom meer het karakter van een studie- en werkbibliotheek waarin constant enige wanorde heerst. Dat neemt niet weg dat ik precies weet waar ik een bepaald boek moet zoeken. Slechts eenmaal kocht ik, na een vruchteloos speuren in mijn kasten, een boekje dat ik naderhand toch bleek te hebben. Een fulltime ondeugende 'sexy librarian' is dus geen noodzaak al droom ik er graag van!

U ziet op de foto’s zes Ikea Billy boekenkasten. Ik ben toe aan mijn achtste. Hoezo? Lijkt me duidelijk. Boeken liggen op de boekenrijen, boeken staan op de boekenkasten en op mijn bureau (buiten zicht) staan nog enkele stapels. Kast nummer zeven is zo gevuld, vandaar dat ik toe ben aan nummer acht.
Dat ik nog geen jaar na het schrijven van ‘crisismanagement’ opnieuw kasten nodig heb (die er voorlopig niet komen omdat ik niet zou weten waar ik ze moet plaatsen) zegt iets over mijn aankoopgedrag.
Waarom Billy's? Gewoon, omdat je ze makkelijk in en uit elkaar haalt, ze goedkoop verkrijgbaar zijn (op Marktplaats soms gratis!) en omdat de planken onder de boekenlast niet te ver doorbuigen. Ze zijn saai maar functioneel.

Drie Billy’s (met o.a. ruim dertig seriewerken) staan in de woonkamer en drie kasten in mijn eigen kamer. Verder staat er in de hoek van mijn kamer nog een metalen archiefkast met ‘old & rare’. Ook deze kast is overvol maar gelukkig breed genoeg om alle planken met dubbele rijen te bezetten. Dat is niet praktisch maar wel noodzakelijk! In de dozen rechts onderin ligt al mijn kleine drukwerk, zoals bibliofiele brochures en dergelijke. Op de kast staan en liggen nog wat zware groot formaat boeken (meest atlassen). Ook een broodnodige tweede archiefkast komt er voorlopig niet. U weet wel, geen plek...

Dan de antwoorden op wat klassieke vragen.
Nee, ik weet niet hoeveel boeken er in mijn bibliotheek staan want ik heb ze nooit geteld. Is circa 2000 exemplaren een te hoge schatting? Wel weet ik dat mijn collectie ‘old & rare’ zeventig boeken bevat gebonden in perkament, de meesten van voor 1800.
Nee, ik heb ze beslist niet allemaal van A tot Z gelezen. Veel naslagwerken lenen zich daar sowieso niet voor.
Een favoriete lees- en bladerplek heb ik niet al zit ik meestal in mijn kamer omdat ik daar ook de beschikking heb over mijn computer en dus het een en ander online kan op- en uitzoeken (en bloggen!). Ja, ik lees ook graag in bed en ja ik lees ook op het toilet!

Er staat vrijwel geen fictie in mijn kasten. De best vertegenwoordigde onderwerpen zijn: (lokale) geschiedenis (naslagwerken), Tweede Wereldoorlog, topografie (atlassen), boeken over boeken, wat Limburgensia en genealogie. In de kast ‘old & rare’ gaat het om 17^de, 18^de en 19^de eeuwse boeken, vooral geschiedenis (over Amsterdam maar m.n. heruitgaven van kronieken waarover Piet Buijnsters heeft geschreven in dit artikel). Ook bewaar ik in deze kast wat gesigneerde boeken (m.n. Komrij en Büch) en het bibliofiel margedrukwerk (private press).
Een collectie 18^de eeuwse topografische kaarten en prenten, deels ingelijst, staat naast mijn bureau (gedeeltelijk zichtbaar op de tweede foto geheel rechts) en een doos voornamelijk 18^de en 19^de eeuwse archivalia betreffende Nieuwer-Amstel ligt elders.

Voor liefhebbers van een 'close view' heb ik een nieuwe collagefoto gemaakt van enkele willekeurige kastgedeelten (hier staat nog een oude). Dergelijke boekenkastplaatjes wekken bij liefhebbers vaak warme gevoelens op. Vooral begeerte naar een nadere kennismaking met de inhoud. "Laat me uw boekenkast zien en ik zeg u wie u bent", is bij mij echt niet zo moeilijk. Zo schreef ik al over mijn kleinste, mijn grootste boek, mijn oudste tekst, wat voor type verzamelaar Perkamentus antiquarius is, enz., enz.
Kortom duik eens in mijn bijna 200 blog posts en meer dan 1000 foto's en lees die grote - en kleine boekavonturen.

Oh! En voor mijn Engelstalige fans staat hier een ‘summary’!

Naschrift

Het vervolg lezen? Zie: "Over mijn bibliotheek, vijf jaar later". 

Crisismanagement

Het ging niet meer…
Nachten lang heb ik - badend in het zweet - wakker gelegen. Beklemmende visioenen van enorme boekenbergen die ik beklom, boekenlawines die me overrompelden, boekenzeeën die ik doorzwom terwijl de ene boekengolf na de andere mijn uitgeputte bibliofiele lichaam beukten.

Waarschuwingen genoeg!
'Vol!' en ‘Geen plek!’, maar er bleken toch nog ‘plekjes’ te zijn; verborgen hoekjes, muizengaatjes en dunne kiertjes die nog konden worden gevuld. Ze werden steeds spaarzamer, steeds kleiner.
Bij elke aanschaf brak het klamme angstzweet me uit. Eerst het binnensmokkelen van de nieuwe aanwinst ("Wat nou nieuw? Dat boek heb ik al jaren... Echt lieffie, geloof me nou!") en vervolgens het eindeloze gepuzzel…

Tja, dan verschoof Anne Frank naar de plank erotica en verdreef “Libertijnse Thérèse” (Hilversum, 1981) en Aretino’s “Wulpse sonnetten” (Hilversum, 1981), beiden vertaald door Ernst van Altena (1933-1999), naar de plankjes met boeken over Amsterdam e.o.
Maar ja, … daar was nauwelijks plek tenzij ik de “Het Amsterdamse Bos” (Amsterdam, 1957) kon verplanten naar…. het plankje boeken over de Tweede Wereldoorlog.
Mmmm... uitsluitend mogelijk als ik ‘rücksichtslos’ de “Nazi-dokters” (Utrecht, 1987) van R.J. Lifton zou deporteren naar de voormalige plek van “De geheime archieven van het Vaticaan” (Brussel, 2009) en die laatste dan weer een plekje gaf in mijn Katholieke oase, naast "De Kerk en haar kruis" (Amsterdam, 1980) van K. Deschner, tussen de boeken over genealogie en Limburgensia.

Zo ging het lange tijd, tot het echt, nee absoluut niet meer ging… en toen kwamen de stapels.
Eerst onschuldige kleintjes, in een verloren hoekje, vervolgens wat grotere op het bureau en tot slot lange dreigende stapels langs de boekenkasten.
Na de euro, banken, huizen en aandelen dreigde een nieuwe crisis.
Er moest keihard ingegrepen worden.
Vandaag heb ik de knoop doorgehakt en manmoedig mijn besluit genomen. Er moest een nieuwe boekenkast bij en wel meteen!

Die (weer een Billy) ben ik in weer en wind gaan halen in Beverwijk.
Maar eerst naar Haarlem mijn laatste boekenaanwinst afhalen; de tot dusver verschenen (vijf) delen van J. Buisman:
“Duizend jaar weer” (Franeker, 1995-2006) voor maar honderd euro. Een fantastische serie die al lang op mijn verlanglijstje staat en Haarlem ligt toch op de route!
Gelukkig zijn Billy's nog goedkoper dan boeken (ik betaalde voor de bovenste kast vijftien euro). Thuisgekomen begon het versjouwen, rangschikken, herschikken, kortom...

Ik heb nu bijna veertig seriewerken in twee Billy’s in de huiskamer staan en de rest in mijn eigen kamer.
Pfffffff, dat geeft weer even lucht...
Toen mijn dochter van school thuiskwam en de kast in de huiskamer opmerkte ging ze meteen naar boven om de enorme ruimtewinst te bewonderen.

“Pap, wat is er eigenlijk veranderd?”.

Tja… uhh… nou…

Vol!

Collage van een paar detailfoto's... Zo zien mijn boekenkasten er dus allemaal uit.